Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.59.3
dvirvacane'ci
Aṣṭādhyāyī 1.1.59
Vṛtti Patañjali

kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .

papatuḥ , papuḥ , tasthatuḥ , tasthuḥ , jagmatuḥ , jagmuḥ , āṭitat , āśiśat , cakratuḥ , cakruḥ iti .

āllopopadhālopaṇilopayaṇādeśeṣu kṛteṣu anackatvāt dvirvacanam na prāpnoti .

sthānivadbhāvāt bhavati .

na etāni santi prayojanāni .

pūrvavipratiṣedhena api etāni siddhāni .

katham .

vakṣyati hi ācāryaḥ : dvirvacanam yaṇayavāyāvādeśāllopopadhālopakikinoruttvebhyaḥ iti .

saḥ pūrvavipratiṣedhaḥ na paṭhitavyaḥ bhavati .

kim punaḥ atra jyāyaḥ .

sthānivadbhāvaḥ eva jyāyān .

pūrvavipratiṣedhe hi sati idam vaktavyam syāt : odaudādeśasya ut bhavati cuṭutuśarādeḥ abhyāsasya iti .

nanu ca tvayā api ittvam vaktavyam .

parārtham mama bhaviṣyati : sani ataḥ it bhavati iti .

mama api tarhi uttvam parārtham bhaviṣyati : utparasya ataḥ ti ca iti .

ittvam api tvayā vaktavyam yat samānāśrayam tadartham : utpipaviṣate saṃyiyaviṣati iti evamartham .

tasmāt sthānivat iti eṣaḥ eva pakṣaḥ jyāyān .