pratyātmavacanam ca .
pratyātmam iti ca vaktavyam .
kim prayojanam .
yaḥ yasya antaratamaḥ sa tasya sthāne yathā syāt anyasya antaratamaḥ anyasya sthāne mā bhūt iti .
pratyātmavacanam aśiṣyam svabhāvasiddhatvāt .
pratyātmavacanam aśiṣyam .
kim kāraṇam .
svabhāvasiddhatvāt .
svabhāvataḥ etat siddham .
tat yathā : samājeṣu samāśeṣu samavāyeṣu ca āsyatām iti ucyate .
na ca ucyate pratyātmam iti pratyātmam ca āsate .
antaratamavacanam ca .
antaratamavacanam ca aśiṣyam .
yogaḥ ca api ayam aśiṣyaḥ .
kutaḥ .
svabhāvasiddhatvāt eva .
tat yathā : samājeṣu samāśeṣu samavāyeṣu ca āsyatām iti ukte na eva kṛśāḥ kṛśaiḥ saha āsata na pāṇḍavaḥ pāṇḍubhiḥ .
yeṣām eva kim cit arthakṛtam āntaryam taiḥ eva saḥ āsate .
tathā gāvaḥ divasam caritavatyaḥ yaḥ yasyāḥ prasavaḥ bhavati tena saha śerate .
tathā yāni etāni goyuktakāni saṅghuṣṭakāni bhavanti tāni anyonyam paśyanti sabdam kurvanti .
evam tāvat cetanāvatsu .
acetaneṣu api .
loṣṭaḥ kṣiptaḥ bāhuvegam gatvā na eva tiryak gacchati na ūrdhvam ārohati pṛthivīvikāraḥ pṛthivīm gacchati āntaryataḥ .
tathā yā etāḥ āntarikṣyaḥ sūkṣmāḥ āpaḥ tāsām vikāraḥ dhūmaḥ saḥ ākāśadeśe nivāte na eva tiryak gacchati na avāk avarohati abvikāraḥ apaḥ eva gacchati āntaryataḥ .
tathā jyotiṣaḥ vikāraḥ arciḥ ākāśadeśe nivāte suprajvalitaḥ na eva tiryak gacchati na avāk avarohati jyotiṣaḥ vikāraḥ jyotiḥ eva gacchati āntaryataḥ .