Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.44.1
na vā-iti vibhāṣā
Aṣṭādhyāyī 1.1.44
Vṛtti Patañjali

na vā iti vibhāṣāyām arthasañjñākaraṇam .

na vā iti vibhāṣāyām arthasya sañjñā kartavyā .

navāśabdasya yaḥ arthaḥ tasya sañjñā bhavati iti vaktavyam .

kim prayojanam .

śabdasañjñāyām hi arthāsampratyayaḥ yathā anyatra .

śabdasañjñāyām hi satyām arthasya asampratyayaḥ syāt yathā anyatra .

anyatra api śabdasañjñāyām śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya .

kva anyatra .

dādhāḥ ghu adāp taraptamapau ghaḥ iti ghugrahaṇeṣu ghagrahaṇeṣu ca śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

itikaraṇaḥ arthanirdeśārthaḥ .

itikaraṇaḥ kriyate .

saḥ arthanirdeśārthaḥ bhaviṣyati .

kim gatam etat itinā āhosvit śabādhikyāt arthādhikyam .

gatam iti āha .

kutaḥ .

lokataḥ .

tat yathā loke gauḥ ayam iti āha iti gośabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ gośabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati .

saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau arthapadārthakatā tasyāḥ śabdapadārthakaḥ sampadyate .

evam iha api navāśabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ navāśabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati .

saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau śabdapadārthakatā tasyāḥ laukikam artham sampratyāyayati .

na vā iti yat gamyate na vā iti yat pratīyate iti .