avyayībhāvasya avyayatve prayojanam lugmukhsvaropacārāḥ .
avyayībhāvasya avyayatve prayojanam kim .
lugmukhsvaropacārāḥ .
luk : upāgni pratyagni .
avyayāt iti luk siddhaḥ bhavati .
mukhasvaraḥ .
upāgnimukhaḥ , pratyagnimukhaḥ .
na avyayadikśabdgomahatsthūlapṛthuvatsebhyaḥ iti pratiṣedhaḥ siddhaḥ bhavati .
upacāraḥ : upapayaḥkāraḥ , upapayaḥkāmaḥ iti .
ataḥ kṛkamikaṃsakumbhapātrakuśākarṇīṣu anavyayasya iti pratiṣedhaḥ siddhaḥ bhavati .
kim punaḥ idam parigaṇanam āhosvit udāharaṇamātram .
parigaṇanam iti āha .
api khalu api āhuḥ .
yat anyat avyayībhāvasya avyayakṛtam prāpnoti tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ iti .
kim punaḥ tat .
parāṅgavadbhāvaḥ .
parāṅgavadbhāve avyayapratiṣedhaḥ coditaḥ uccaiḥ adhīyāna nīcaiḥ adhīyāna iti evamartham .
saḥ iha api prāpnoti : upāgni adhīyāna pratyagni adhīyāna .
akaci avyayagrahaṇam kriyate uccakaiḥ , nīcakaiḥ iti evamartham .
tat iha api prāpnoti : upāgnikam , pratyagnikam iti .
mumi avyayapratiṣedhaḥ ucyate doṣāmanyam ahaḥ , divāmanyā rātriḥ iti evamartham .
saḥ iha api prāpnoti : aupakumbhammanyaḥ , upamaṇikammanyaḥ .
asya cvau avyayapratiṣedhaḥ ucyate doṣābhūtam ahaḥ , divābhūtā rātriḥ iti evamartham .
saḥ iha api prāpnoti : upakumbhībhūtam upamaṇikībhūtam .
yadi parigaṇanam kriyate na arthaḥ avyayībhāvasya avyayasañjñayā .
katham yāni avyayībhāvasya avyayatve prayojanāni .
na etāni santi .
yat tāvat ucyate luk iti : ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati avyayībhāvāt luk iti yad ayam na avyayībhāvāt ataḥ iti pratiṣedham śāsti .
upacāraḥ : anuttarapadasthasya iti vartate .
tatra mukhasvaraḥ ekaḥ prayojayati .
na ca ekam prayojanam yogārambham prayojayati .
yadi etāvat prayojanam syāt tatra eva ayam brūyāt nāvyayāt avyayībhāvāt ca iti .