Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.38.3
taddhitaś ca asarva-vibhaktiḥ
Aṣṭādhyāyī 1.1.38
Vṛtti Patañjali

atha vā punaḥ astu avibhaktiḥ śabdaḥ avyayasañjñaḥ bhavati iti eva .

nanu ca uktam avibhaktau itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .

yadi api vaiyākaraṇāḥ vibhaktilopam ārabhamāṇāḥ avibhaktikān śabdāñ prayuñjate ye tu ete vaiyākaraṇebhyaḥ anye manuṣyāḥ katham te avibhaktikān śabdān prayuñjate iti .

abhijñāḥ ca punaḥ laukikāḥ ekatvādīnām arthānām .

ātaḥ ca abhijñāḥ : anyena hi vasnena ekam gām krīṇanti , anyena dvau , anyena trīn .

abhijñāḥ ca na ca prayuñjate .

tat etat evam sandṛśyatām : artharūpam etat evañjātīyakam yena atra vibhaktiḥ na bhavati iti .

tat ca api etat evam anugamyamānam dṛśyatām : kim cit avyayam vibhaktyarthapradhānam kim cit kriyāpradhānam .

uccaiḥ , nīcaiḥ iti vibhaktyarthapradhānam , hiruk pṛthak iti kriyāpradhānam .

taddhitaḥ ca api kaḥ cit vibhaktyarthapradhānaḥ kaḥ cit kriyāpradhānaḥ .

tatra yatra iti vibhaktyarthapradhānaḥ , nānā vina iti kriyāpradhānaḥ .

na ca etayoḥ arthayoḥ liṅgasaṅkhyābhyām yogaḥ asti .