diggrahaṇam kimartham .

na bahuvrīhau iti pratiṣedham vakṣyati .

tatra na jñāyate kva vibhāṣā kva pratiṣedhaḥ iti .

diggrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

digupadiṣṭe vibhāṣā anyatra pratiṣedhaḥ .

atha samāsagrahaṇam kimartham. samāsaḥ eva yaḥ bahuvrīhiḥ tatra yathā syāt .

bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti : dakṣiṇadakṣiṇasyai dehi iti .

atha bahuvrīhigrahaṇam kimartham .

dvandve mā bhūt dakṣiṇottarapūrvāṇām iti .

na etat asti prayojanam .

dvandve ca iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

na aprāpte pratiṣedhe iyam paribhāṣā ārabhyate .

sā yathā eva bahuvrīhau iti etam pratiṣedham bādhate evam dvandve ca iti etam api bādheta .

na bādhate .

kim kāraṇam .

yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati .

na ca aprāpte na bahuvrīhau iti etasmin pratiṣedhe iyam paribhāṣā ārabhyate .

dvandve ca iti etasmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .

atha vā purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam iyam vibhāṣā na bahuvrīhau iti etam pratiṣedham bādhiṣyate dvandve ca iti etam pratiṣedham na bādhiṣyate .

atha vā idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .

iha kasmāt na bhavati : yā pūrvā sā uttarā asya unmugdhasya saḥ ayam pūrvottaraḥ unmugdhaḥ , tasmai pūrvottarāya dehi .

lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .

yadi evam na arthaḥ bahuvrīhigrahaṇena .

dvandve kasmāt na bhavati .

lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .

uttarārtham tarhi bahuvrīhigrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

kriyate tatra eva bahuvrīhau iti .

dvitīyam kartavyam .

bahuvrīhiḥ eva yaḥ bahuvrīhiḥ tatra yathā syāt .

bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti : ekaikasmai dehi .

etat api na asti prayojanam. samāse iti vartate .

tena bahuvrīhim viśeṣayiṣyāmaḥ : samāsaḥ yaḥ bahuvrīhiḥ iti .

idam tarhi prayojanam .

avayavabhūtasya api bahuvrīheḥ pratiṣedhaḥ yathā syāt .

iha mā bhūt vastram antaram eṣām te ime vastrāntarāḥ vasanam antaram eṣām te ime vasanāntarāḥ vastrāntarāḥ ca vasanāntarāḥ ca vastrāntaravasanāntarāḥ .