kim udāharaṇam .
priyaviśvāya .
na etat asti prayojanam .
sarvādyantasya bahuvrīheḥ pratiṣedhena bhavitavyam .
vakṣyati ca etat : bahuvrīhau sarvanāmasaṅkhyayoḥ upasaṅkhyānam iti .
tatra viśvapriyāya iti bhavitavyam .
idam tarhi : dvyanyāya tryanyāya .
nanu ca atra api sarvanāmnaḥ eva pūrvanipātena bhavitavyam .
na eṣaḥ doṣaḥ .
vakṣyati etat : saṅkhyāsarvanāmnoḥ yaḥ bahuvrīhiḥ paratvāt tatra saṅkhyāyāḥ pūrvanipātaḥ bhavati iti .
idam ca api udāharaṇam priyaviśvāya .
nanu ca uktam viśvapriyāya iti bhavitavyam iti .
vakṣyati etat : vā priyasya iti .
na khalu api avaśyam sarvādyantasya eva bahuvrīheḥ pratiṣedhena bhavitavyam .
kim tarhi .
asarvādyantasya api bhavitavyam .
kim prayojanam .
akac mā bhūt .
kim ca syāt yadi akac syāt .
kaḥ na syāt .
kaḥ ca idānīm kākacoḥ viśeṣaḥ .
vyañjanānteṣu viśeṣaḥ .
ahakam pitā asya makatpitṛkaḥ , tvakam pitā asya tvakatpitṛkaḥ iti prāpnoti , matkapitṛkaḥ tvatkapitṛkaḥ iti ca iṣyate .
katham punaḥ icchatā api bhavatā bahiraṅgena pratiṣedhena antaraṅgaḥ vidhiḥ śakhyaḥ bādhitum .
antaraṅgān api vidhīn bahiraṅgaḥ vidhiḥ bādhate gomatpriyaḥ iti yathā .
kriyate tatra yatnaḥ : pratyayottarapadayoḥ ca iti .
nanu ca iha api kriyate : na bahuvrīhau iti .
asti anyat etasya vacane prayojanam .
kim .
priyaviśvāya .
upasarjanapratiṣedhena api etat siddham .
ayam khalu api bahuvrīhiḥ asti eva prāthamakalpikaḥ yasmin aikapadyam aikasvaryam aikavibhaktikatvam ca .
asti tādarthyāt tācchabdyam : bahuvrīhyarthāni padāni bahuvrīhiḥ iti .
tat yat tādarthyāt tācchabdyam tasya idam grahaṇam .
gonardīyaḥ āha
akacsvarau tu kartavyau pratyaṅgam muktasaṃśayau .
tvakatpitṛkaḥ makatpitṛkaḥ iti eva bhavitavyam iti .