Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.23.2
bahu-gaṇa-vatu-ḍati saṅkhyā
Aṣṭādhyāyī 1.1.23
Vṛtti Patañjali

adhyardhagrahaṇam ca samāsakanvidhyartham .

adhyardhagrahaṇam ca kartavyam .

kim prayojanam .

samāsakanvidhyartham .

samāsavidhyartham kandvidhyartham ca .

samāsavidhyartham tāvat : adhyardhaśūrpam .

kanvidhyartham : adhyardhakam .

luki ca agrahaṇam .

luki ca adhyardhagrahaṇam na kartavyam bhavati : adhyardhapūrvadvigoḥ luk asañjñāyām iti .

dvigoḥ iti eva siddham .

ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ .

ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ saṅkhyāsañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .

kim prayojanam .

samāsakanvidhyartham .

samāsavidhyartham kandvidhyartham ca .

samāsavidhyartham tāvat : ardhapañcamaśūrpam .

kanvidhyartham : ardhapañcamakam .

adhikagrahaṇam ca aluki samāsottarapadavṛddhyartham .

adhikagrahaṇam ca aluki kartavyam .

kim prayojanam .

samāsottarapadavṛddhyartham .

samāsavṛddhyartham uttaravṛddhyartam ca .

samāsavṛddhyartham tāvat : adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .

uttarapadavṛddhyartham adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .

aluki iti kim artham .

adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .

bahuvrīhau ca agrahaṇam .

bahuvrīhau ca adhikaśabdasya grahaṇam na kartavyam bhavati : saṅkhyayā avyayāsannādūrādhikasaṅkhyāḥ saṅkhyeye iti .

saṅkhyā iti eva siddham .

bahvādīnām agrahaṇam .

bahvādīnām grahaṇam śakyam akartum .

kena idānīm saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyasampratyayaḥ bhaviṣyati .

jñāpakāt siddham .

kim jñāpakam .

yat ayam vatoḥ iṭ vā iti saṅkhyāyāḥ vihitasya kanaḥ vatvantāt iṭam śāsti .

vatoḥ eva tat jñāpakam syāt .

na iti āha .

yogāpekṣam jñāpakam .