Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.21.2
ādyantavad ekasmin
Aṣṭādhyāyī 1.1.21
Vṛtti Patañjali

kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .

ādivattve prayojanam pratyayañnidādyudāttatve .

pratyayasya ādiḥ udāttaḥ bhavati iti iha eva syāt : kartavyam , taittirīyaḥ .

aupagavaḥ , kāpaṭavaḥ iti atra na syāt .

ñniti ādiḥ nityam iti iha eva syāt : ahicumbakāyaniḥ , agniveśyaḥ .

gargyaḥ , kṛtiḥ iti atra na syāt .

valādeḥ ārdhadhātukasya iṭ .

valādeḥ ārdhadhātukasya iṭ prayojanam .

ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iha eva : syāt kariṣyati hariṣyati .

joṣiṣat , manidṣat iti atra na syāt .

y

asmin vidhiḥ tadāditve .

yasmin vidhiḥ tadāditve prayojanam .

vakṣyati yasmin vidhiḥ tadādau algrahaṇe iti .

tasmin kriyamāṇe aci śnudhātubhruvām yvoḥ iyaṅuvaṅau iha eva syāt : śriyaḥ , bhruvaḥ .

śriyau bhruvau iti atra na syāt .

ajādyāṭtve .

ajādyāṭtve prayojanam .

āṭ ajādīnām iha eva syāt : aihiṣṭa , aikṣiṣṭa .

ait , adhyaiṣṭa iti atra na syāt .

atha antavattve kāni prayojanāni .

antavat dvivacanāntapragṛhyatve .

antavat dvivacanāntapragṛhyatve prayojanam .

īdūdet dvivacanam pragṛhyam iha eva syāt : pacete* iti pacethe* iti .

khaṭve* iti māle* iti iti atra na syāt .

mit acaḥ antyāt paraḥ .

mit acaḥ antyāt paraḥ prayojanam .

iha eva syāt : kuṇḍāni vanāni .

tāni yāni iti atra na syāt .

acaḥ antyādi ṭi .

acaḥ antyādi ṭi prayojanam .

ṭitaḥ ātmanepadānām ṭeḥ e iti iha eva syāt : kurvāte kurvāthe .

kurute kurve iti atra na syāt .

alaḥ antyasya .

alaḥ antyasya prayojanam .

ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iha eva syāt : ghaṭābhyam , paṭābhyām .

ābhyām iti atra na syāt .

yena vidiḥ tadantatve .

yena vidiḥ tadantatve prayojanam .

acaḥ yat iha eva syāt : ceyam , jeyam .

eyam adhyeyam iti atra na syāt .

ādyantavat ekasmin kāryam bhavati iti atra api siddham bhavati .