ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam śidartham .
ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam kartavyam .
dādhāprakṛtayaḥ ghusañjñā bhavanti iti vaktavyam .
kim prayojanam .
āttvabhūtānām iyam sañjñā kriyate .
sā āttvabhūtānām eva syāt anāttvabhūtānām na syāt .
nanu ca bhūyiṣthāni ghusañjñākāryāṇi ārdhadhātuke tatra ca ete āttvabhūtāḥ dṛśyante .
śidartham .
śidartham prakṛtigrahaṇam kartavyam .
śiti āttvam pratiṣidhyate tadartham : praṇidayate praṇidhayati iti .
bhāradvājīyāḥ paṭhanti ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam śidvikṛtārtham .
ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam kriyate .
kim prayojanam .
śidartham vikṛtārtham ca .
śiti udāhṛtam .
vikṛtārtham khalu api : praṇidātā praṇidhātā .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti pratipadam ye āttvabhūtāḥ teṣām eva syāt .
lakṣaṇena ye āttvabhūtāḥ teṣām na syāt .
atha kriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe katham idam vijñāyate .
dādhāḥ prakṛtayaḥ āhosvit dādhām prakṛtayaḥ iti .
kim ca ataḥ .
yadi vijñāyate dādhāḥ prakṛtayaḥ iti saḥ eva doṣaḥ .
āttvabhūtānām eva syāt anāttvabhūtānām na syāt .
atha vijñāyate dādhām prakṛtayaḥ iti anāttvabhūtānām eva syāt āttvabhūtānām na syāt .
evam tarhi na evam vijñāyate dādhāḥ prakṛtayaḥ iti na api dādhām prakṛtayaḥ iti .
katham tarhi .
dādhāḥ ghusañjñāḥ bhavanti prakṛtayaḥ ca eṣām iti .
tat tarhi prakṛtigrahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
idam prakṛtam arthagrahaṇam anuvartate .
kva prakṛtam .
īdūtau ca saptamyarthe iti .
tataḥ vakṣyāmi dādhāḥ ghu adāp .
arthe iti .
na evam śakyam .
dadātinā samānārthān rātirāsatidāśatimaṃhatiprīṇātiprabhṛtīn āhuḥ .
eteṣām api ghusañjñā prāpnoti .
tasmāt na evam śakyam .
na cet evam prakṛtigrahaṇam kartavyam .
śidarthena tāvat na arthaḥ prakṛtigrahaṇena .
avaśyam tatra mārtham prakṛtigrahaṇam kartavyam praṇimayate praṇyamayata iti evamartham .
tat purastāt apakrakṣyate : ghuprakṛtau māprakṛtau ca iti .
yadi prakṛtigrahaṇam kriyate praniminoti pranimīnāti atra api prāpnoti .
atha akriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe iha kasmāt na bhavati : pranimātā pranimātum iti .
ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāsyate .
yathā eva tarhi akriyamāṇe prakṛtigrahaṇe ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāyate evam kriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāsyate .
vikṛtārthena ca api na arthaḥ .
doṣaḥ eva etasyāḥ paribhāṣāyāḥ lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti gāmādāgrahaṇeṣu aviśeṣaḥ iti .