Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.20.2
dā-dhā ghv-adāp
Aṣṭādhyāyī 1.1.20
Vṛtti Patañjali

samānaśabdapratiṣedhaḥ .

samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : pranidārayati pranidhārayati .

dādhāḥ ghusañjñāḥ bhavanti iti ghusañjñā prāpnoti .

samānaśabdāpratiṣedhaḥ arthavadgrahaṇāt .

samānaśabdānām apratiṣedhaḥ .

anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .

ghusañjñā kasmāt na bhavati .

arthavadgrahaṇāt .

arthavatoḥ dādhoḥ grahaṇam .

na ca etau arthavantau .

anupasargāt vā .

atha vā yatkriyāyuktās prādayaḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ .

na ca etau dādhau prati kriyāyogaḥ .

yadi evam iha api tarhi na prāpnoti praṇidāpayati praṇidhāpayati .

atra api na etau dādhau arthavantau na api etau dādhau prati kriyāyogaḥ .

na vā arthavataḥ hi āgamaḥ tadguṇībhūtaḥ tadgrahaṇena gṛhyate yathā anyatra .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

arthavataḥ āgamaḥ tadguṇībhūtaḥ arthavadgrahaṇena gṛhyate yathā anyatra .

tat yathā .

anyatra api arthavataḥ āgamaḥ arthavadgrahaṇena gṛhyate .

kva anyatra .

lavitā cikīrṣitā iti .

yuktam punaḥ yat nityeṣu nāma śabdeṣu āgamaśāsanam syāt na nityeṣu śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .

āgamaḥ ca nāma apūrvaḥ śabdopajanaḥ .

atha yuktam yat nityeṣu śabdeṣu ādeśāḥ syuḥ .

bāḍham yuktam .

śabdāntaraiḥ iha bhavitavyam .

tatra śabdāntarāt śabdāntarasya pratipattiḥ yuktā .

ādeśāḥ tarhi ime bhaviṣyanti anāgamakānām sāgamakāḥ .

tat katham .

sarve sarvapadādeśāḥ dākṣīputrasya pāṇineḥ ekadeśavikāre hi nityatvam na upapadyate .