katham punaḥ idam vijñāyate : īdādayaḥ yat dvivacanam iti āhosvit īdādyantam yat dvivacanam iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya vidhiḥ .

īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya pragṛhyasañjñā vidheyā .

pacete* iti , pacethe* iti .

vacanāt bhaviṣyati .

asti vacane prayojanam .

kim .

khaṭve* iti , māle* iti .

astu tarhi īdādyantam yat dvivacanam iti .

īdādyantam iti cet ekasya vidhiḥ .

īdādyantam iti cet ekasya pragṛhyasañjñā vidheyā .

khaṭve* iti , māle* iti .

na vā ādyantatvāt .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

ādyantatvāt .

ādyantavat ekasmin iti ekasya api bhaviṣyati .

atha vā evam vakṣyāmi : īdādyantam yat dvivacanāntam iti .

īdādyantam dvivacanāntam iti cet luki pratiṣedhaḥ .

īdādyantam dvivacanāntam iti cet luki pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

kumāryoḥ agāram , kumāryagāram vadhvoḥ agāram , vadhvagāram .

etat hi īdādyantam ca śrūyate dvivacanāntam ca bhavati pratyayalakṣaṇena .

saptamyām arthagrahaṇam jñāpakam pratyayalakṣaṇapratiṣedhasya .

yat ayam īdūtau ca saptamyarthe iti arthagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na pragṛhyasañjñāyām pratyayalakṣaṇam bhavati iti .

tat tarhi jñāpkārtham arthagrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

īdādibhiḥ dvivacanam viśeṣayiṣyāmaḥ īdādiviśiṣṭena ca dvivacanena tadantavidhiḥ bhaviṣyati .

īdādyantam yat dvivacanam tadantam īdādyantam iti .

evam api aśukle vastre śukle sampadyetām , śuklī āstām vastre* iti atra prāpnoti .

atra hi īdādi dvivacanam tadantam ca bhavati pratyayalakṣaṇena .

atra api akṛte śībhāve luk bhaviṣyati .

idam iha sampradhāryam .

luk kriyatām śībhāvaḥ iti kim atra kartavyam .

paratvāt śībhāvaḥ .

nityaḥ luk .

kṛte api śībhāve prāpnoti akṛte api prāpnoti .

anityaḥ luk .

anyasya kṛte śībhāve prāpnoti anyasya akṛte .

śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .śībhāvaḥ api anityaḥ .

na hi kṛte luki prāpnoti .

ubhayoḥ anityayoḥ paratvāt śībhāvaḥ śībhāve kṛte luk .

atha api katham cit nityaḥ luk syāt evam api doṣaḥ .

vakṣyati etat .

padasañjñāyām antavacanam anyatra sañjñāvidhau pratyayagrahaṇe tadantavidhipratiṣedhārtham iti. idam ca api pratyayagrahaṇam ayam ca api sañjñāvidhiḥ .

avaśyam khalu etasmin api pakṣe ādyantavadbhāvaḥ eṣitavyaḥ .

tasmāt astu saḥ eva madhyamaḥ pakṣaḥ .