kimartham īdādīnām taparāṇām pragṛhyasañjñā ucyate .
taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām savarṇānām grahaṇam yathā syāt .
keṣām .
udāttānudāttasvaritānām .
asti prayojanam etat .
kim tarhi iti .
plutānām tu pragṛhyasañjñā na prāpnoti .
kim kāraṇam .
atatkālatvāt .
na hi plutāḥ tatkālāḥ .
asiddhaḥ plutaḥ .
tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .
siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .
katham jñāyate siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti .
yat ayam plutapragṛhyāḥ aci iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti .
katham kṛtvā jñāpakam .
sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .
kim etasya jñāpane prayojanam .
aplutāt aplute iti etat na vaktavyam bhavati .
kim ataḥ yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .
sañjñāvidhau asiddhaḥ .
tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .
sañjñāvidhau ca siddhaḥ .
katham .
kāryakālam sañjñāparibhāṣam .
yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam .
pragṛhyaḥ prakṛtyā iti upasthitam idam bhavati īdūdet dvivacanam pragṛhyam iti .
kim punaḥ plutasya pragṛhyasañjñāvacane prayojanam .
pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .
mā bhūt evam .
plutaḥ prakṛtyā iti evam bhaviṣyati .
na evam śakyam .
upasthite hi doṣaḥ syāt .
aplutavat upasthithe iti atra paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : vadvacanam plutakāryapratiṣedhārtham , plutapratiṣedhe hi pragṛhyplutapratiṣedhaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt iti .
tasmāt plutasya pragṛhyasañjñā eṣitavyā pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .
yadi punaḥ dīrghāṇām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .
evam api ekāraḥ eva ekaḥ savarṇān gṛhṇīyāt .
īkārokārau na gṛhṇīyātām .
kim kāraṇam .
anaṇtvāt .
yadi punaḥ hrasvānām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .
na evam śakyam .
iha api prasajyeta : akurvahi , atra akurvahi atra iti .
tasmāt dīrghāṇām eva taparāṇām pragṛhyasañjñā vaktavyā .
dīrghāṇām ca ucyamānā plutānām na prāpnoti .
evam tarhi kim naḥ etena yatnena yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti .
asiddhaḥ plutaḥ .
tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti iti .
katham yat tat jñāpakam uktam plutapragṛhyāḥ aci iti. plutabhāvī prakṛtyā iti evam etat vijñāyate .
katham yat tat prayojanam uktam .
kriyate tat nyāse eva aplutāt aplute iti .
evam api yat siddhe pragṛhyakāryam tat plutasya na prāpnoti .
aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti .
evam tarhi kim naḥ etena kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti .
yathoddeśam eva sañjñāparibhāṣam .
tatra ca asau asiddhaḥ .
tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .