ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajjhaltvāt .

ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

ajjhaltvāt .

ac ca eva hi śakāraḥ hal ca .

katham tāvat actvam .

ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .

halṣu upadeśāt haltvam .

tatra kaḥ doṣaḥ .

tatra savarṇalope doṣaḥ .

tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .

paraśśatāni kāryāṇi .

jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .

siddham anactvāt .

siddham etat .

katham .

anactvāt .

katham anactvam .

spṛṣṭam sparśānām karaṇam .

īṣatspṛṣṭam antaḥsthānām .

vivṛtam ūṣmaṇām .

īṣat iti anuvartate .

svarāṇām vivṛtam .

īṣat iti nivṛttam .

vākyāparisamāpteḥ vā .

vākyāparisamāpteḥ vā siddham etat .

kim idam vākyāparisamāpteḥ iti .

varṇānām upadeśaḥ tāvat .

upadeśottarakālā itsañjñā .

itsañjñottarakālaḥ ādiḥ antyena saha itā iti pratyāhāraḥ .

pratyāhārottarakālā savarṇasañjñā .

savarṇasañjñottarakālam aṇ udit savarṇasya ca apratyayaḥ iti savarṇagrahaṇam .

etena sarveṇa samuditena vākyena anyatra savarṇānām grahaṇam bhavati .

ca ca atra ikāraḥ śakāram gṛhṇāti .

yathā eva tarhi ikāraḥ śakāram na gṛhṇāti evam īkāram api na gṛhṇīyāt .

tatra kaḥ doṣaḥ .

kumārī , īhate kumārīhate .

akaḥ savarṇadīrghatvam na prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat etat akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti pratyāhāragrahaṇam tata ikāraḥ īkāram gṛhṇāti .

śakāram na gṛhṇāti .

aparaḥ āha :

ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajhaltvāt .

ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

ajjhaltvāt .

ac ca eva śakāraḥ hal ca .

katham tāvat actvam .

ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .

halṣu upadeśāt haltvam .

tatra kaḥ doṣaḥ .

tatra savarṇalope doṣaḥ .

tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .

paraśśatāni kāryāṇi .

jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .

siddham anactvāt .

siddham etat .

katham .

anactvāt .

katham anactvam .

vākyāparisamāpteḥ vā .

uktā vākyāparisamāptiḥ .

asmin pakṣe vā iti etat asamarthitam bhavati .

etat ca samarthitam .

katham .

astu vā śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñā mā vā bhūt .

nanu ca uktam : paraśśatāni kāryāṇi .

jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti iti .

mā bhūt lopaḥ .

nanu ca bhedaḥ bhavati .

sati lope dviśakāram asati lope triśakāram .

na asti bhedaḥ .

asati api lope dviśakāram eva .

katham .

vibhāṣā dvirvacanam .

evam api bhedaḥ .

asati lope kadā cit dviśakāram kadā cit triśakāram sati lope dviśakāram eva .

saḥ eṣaḥ katham bhedaḥ na syāt .

yadi nityaḥ lopaḥ syāt .

vibhāṣā tu saḥ lopaḥ .

yathā abhedaḥ tathā astu .