atha yatra bahūnām ānantaryam kim tatra dvayoḥ dvayoḥ saṃyogasñjñā bhavati āhosvit aviśeṣeṇa .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ .

samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ na sidhyati .

maṅktā maṅktum .

iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti .

iha ca saṃsvariṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ na prāpnoti .

iha ca saṃsvaryate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ na prāpnoti .

iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti .

iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti .

astu tarhi dvayoḥ dvayoḥ .

dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam .

dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam na sidhyati .

indram icchati indrīyati .

indrīyateḥ san : indidrīyiṣati .

na ndrāḥ saṃyogādayaḥ iti dakārasya dvirvacanam na prāpnoti .

na vā ajvidheḥ .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

ajvidheḥ .

ndrāḥ saṃyogādayaḥ na dviḥ ucyante .

ajādeḥ iti vartate .

atha yadi eva bahūnām saṃyogasñjñā atha api dvayoḥ dvayoḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .

gatam iti āha .

katham .

yada tāvat bahūnām saṃyogasñjñā tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānam antaram eṣām iti .

yadā dvayoḥ dvayoḥ tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānāḥ antarā eṣām iti .

dvayoḥ ca eva antarā kaḥ cit vidyate na vā .

evam api bahūnām eva prāpnoti .

yān hi bhavān ṣaṣṭhyā pratinirdiśati eteṣām anyena vyavāye na bhavitavyam .

astu tarhi samudāye sañjñā .

nanu ca uktam samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

vakṣyati etat .

antyāt pūrvaḥ masjeḥ mit anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham iti .

atha vā aviśeṣeṇa saṃyogasañjñā vijñāsyate dvayoḥ api bahūnām api .

tatra dvayoḥ yā saṃyogasñjñā tadāśrayaḥ lopaḥ bhaviṣyati .

yat api ucyate iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti iti aṅgena saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .

aṅgasya saṃyogādeḥ iti .

evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam .

yat api ucyate iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti iti padena saṃyogāntam viśeṣayiṣyāmaḥ .

padasya saṃyogāntasya .

yat api ucyate iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti iti dhātuna saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .

dhātoḥ saṃyogādeḥ iti