svarānantarhitavacanam .
svaraiḥ anantarhitāḥ halaḥ saṃyogasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .
kim prayojanam .
vyavahitānām mā bhūt .
pacati panasam .
nanu ca anantarāḥ iti ucyate .
tena vyavahitānām na bhaviṣyati .
dṛṣṭam ānantaryam vyavahite .
vyavahite api anantaraśabdaḥ dṛśyate .
tat yathā : anantarau imau grāmau iti ucyate .
tayoḥ ca eva antarā nadyaḥ ca parvatāḥ ca bhavanti .
yadi tarhi vyavahite api anantaraśabdaḥ bhavati ānantaryavacanam idānīm kimartham syāt .
ānantaryavacanam kimartham iti cet ekapratiṣedhārtham .
ekasya halaḥ saṃyogasañjñā mā bhūt iti .
kim ca syāt yadi ekasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt .
iyeṣa , uvoṣa .
ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prasajyeta .
na vā atajjātīyavyavāyāt .
na vā eṣaḥ doṣaḥ .
kim kāraṇam .
atajjātīyasya vyavāyāt .
atajjātīyakam hi loke vyavadhāyakam bhavati .
katham punaḥ jñāyate atajjātīyakam loke vyavadhāyakam bhavati iti .
evam hi kam cit kaḥ cit pṛcchati .
anantare* ete brāhmaṇakule* iti .
saḥ āha .
na anantare .
vṛṣalakulam anayoḥ antarā iti .
kim punaḥ kāraṇam kva cit atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati kva cit na .
sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .
katham anantarau imau grāmau iti .
grāmaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ .
asti eva śālāsamudāye vartate .
tat yathā grāmaḥ dagdhaḥ iti .
asti vāṭaparikṣepe vartate .
tat yathā grāmam praviṣṭaḥ .
asti manuṣyeṣu vartate .
tat yathā grāmaḥ gataḥ , grāmaḥ āgataḥ iti .
asti sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate .
tat yathā grāmaḥ labdhaḥ iti .
tat yaḥ sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate tam abhisamīkṣya etat prayujyate : anantarau imau grāmau iti .
sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .