Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.1.4
vṛddhir ād-aic
Aṣṭādhyāyī 1.1.1
Vṛtti Patañjali

sataḥ vṛddhyādiṣu sañjñābhāvāt tadāśraye itaretarāśrayatvāt asiddhiḥ .

sataḥ sañjñinaḥ sañjñābhāvāt sañjñāśraye sañjñini vṛddhyādiṣu itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .

kā iteretarāśrayatā .

satām ādaicām sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca ādaicaḥ bhāvyante .

tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .

tat yathā .

nauḥ nāvi baddhā na itaratrāṇāya bhavati. nanu ca bhoḥ itaretarāśrayāṇi api kāryāṇi dṛśyante .

tat yathā .

nauḥ śakaṭam vahati śakaṭam ca nāvam vahati .

anyat api tatra kim cit bhavati jalam sthalam vā .

sthale śakaṭam nāvam vahati .

jale nauḥ śakaṭam vahati .

yathā tari triviṣṭabdhakam .

tatra api antataḥ sūtrakam bhavati .

idam punaḥ itaretarāśrayam eva .

siddham tu nityaśabdatvāt .

siddham etat .

katham .

nityaśabdatvāt .

nityāḥ śabdāḥ .

nityeṣu śabdeṣu satām ādaicām sañjñā kriyate .

na sañjñayā ādaicaḥ bhāvyante .

yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram .

kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham .

nivartakam śāstram .

katham .

mṛjiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ .

tasya sarvatra mṛjibuddhiḥ prasaktā .

tatra anena nivṛttiḥ kriyate .

mṛjeḥ akṅitsu pratyayeṣu mṛjiprasaṅge mārjiḥ sādhuḥ bhavati iti .