Premabase · Laghu-siddhānta-kaumudī · Prakaraṇa 12
Show
VṛttiGovind
LSK 547
सम्प्रसारणविधायकं विधिसूत्रम्
वचिस्वपियजादीनां किति
Aṣṭādhyāyī 6.1.15
Vṛtti Varadarājācārya

वचिस्वप्योर्यजादीनां च सम्प्रसारणं स्यात् किति।

ईजतुः। ईजुः। इयजिथ, इयष्ठ। ईजे। यष्टा॥

.....

Hindi commentary Govind Prasad Sharma · śrīdhara-mukhollāsinī

यजति। यज् से लट्, तिप्, शप्, वर्णसम्मेलन, यजति। आत्मनेपद में एत्व करके यजते।

५४७- वचिस्वपियजादीनां किति। यज् आदिर्येषां ते यजादयः। वचिश्च स्वपिश्च यजादयश्च तेषामितरेतरद्वन्द्वो वचिस्वपियजादयः, तेषां वचिस्वपियजादीनाम्। वचिस्वपियजादीनां षष्ठ्यन्तं, किति सप्तम्यन्तं, द्विपदमिदं सूत्रम्। ष्यङः सम्प्रसारणम् से सम्प्रसारणम् की अनुवृत्ति आती है।

कित् के परे होने पर वच्, स्वप् तथा यजादि धातुओं को सम्प्रसारण होता है।

असंयोगाल्लिट् कित् से तिप्, सिप्, मिप् को छोड़कर अन्यों को कित् होता है। अतः वहीं पर ही यह सम्प्रसारण करेगा।

एक निगम है- सम्प्रसारणं तदाश्रयञ्च कार्यं बलवत् अर्थात् सम्प्रसारण और सम्प्रसारण के आश्रित कार्य पूर्वरूप आदि बलवान् होते हैं। इसके अनुसार सबसे पहले