Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 15
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 15.260
← 15.259
ayam ujjvala-nīlamaṇir gahana-mahā-ghoṣa-sāgara-prabhavaḥ |
bhajatu tava makara-kuṇḍala-parisara-sevaucitīṁ deva ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
ayam iti granthaḥ pakṣe gahana-mahā-ghoṣaḥ śrīman-nandarāja-vrajaḥ sa eva sāgaras tat-prabhava iti tad-eka-deśa-śrī-vraja-devī-gaṇād udbhūta ity arthaḥ |
yad vā, gahana-mahā-ghoṣa-sāgaraḥ śrīmān rasāmṛta-sindhu-nāmā prāktano granthaḥ |
tasmād udbhūtaḥ gahanatvaṁ duravagāhatvam |
tatra makara-kuṇḍalety-ādinā tu śravaṇādhāna-prārthanā maṇi-pakṣas tu sugamaḥ |
tad evam asya granthasya tad-ekārādhanārthatāṁ tatrāpi rahasyatāṁ vyajya tādṛśa-tadīya-rahasya-rasādhāra-sannidhānādhikāribhis tad-rahasy eva paryālocanīyatām upadideśeti labdham |
tataś ca paramopadeṣṭṝṇāṁ teṣām anugatir na kenacid apy ullaṅghanīyā |
yataḥ,
kṛṣṇasya nirjana-vihāra-vikāśako’yaṁ svālokanāya rahasi prakaṭayya guptaḥ |śrīmadbhir ujjvalamaṇis tad apīha daivādvyaktiḥ sa eṣa iti kasya samakṣam eva ||
sanātana-samo yasya śrīmān jyāyān sanātanaḥ | śrī-vallabho’nujaḥ so’sau śrī-rūpo jīva-sad-gatiḥ ||
sampūrṇeyaṁ śrīmad-ujjvala-nīlamaṇi-granthasya locana-rocanī-nāmnī ṭīkā |
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
sampūrṇasyāsya granthasya sva-sevya-caraṇāravinda-śrī-govinda-deva-śravaṇa-viṣayībhāvaṁ sva-prayatnāsāphalyāya grantha-kṛd āśāste—ayam iti |
ujjvalaḥ śṛṅgāra-rasa eva nīlamaṇis tan-nāmā granthaś ca |
kīdṛśaḥ ? gahanao duṣpraveśo mahā-ghoṣaḥ śrīman-nanda-vrajaḥ |
ghoṣa ābhīra-pallī syāt ity amaraḥ |
sa eva sāgaro raktakādi-śrīdāmādi-śrīnandādi-śrī-rādhādi-gaṇatvād dāsya-sakhya-vātsalyojjvala-bhāva-ratnākaras tasmin prakarṣeṇotkarṣeṇa bhavati sadā vidyate iti saḥ |
yratika">ad vā, gahano duravagāho mahā-ghoṣo nanda-vrajo dvādaśa-rasāśrayatayā nirūpyamāṇatvena vartate yatra tathābhūtaḥ sāgaro bhakti-rasāmṛta-sindhus tasmāt prabhavatīti sa tava makara-kuṇḍalayoḥ parisaraḥ samīpa-deśaḥ karṇa-randhraṁ tasya sevāyām aucitīm aucityaṁ sukhena grāhyatvam |
rasa-pakṣe rasasyāpi śabda-gamyatvāc chrotra-grāhyatvam |
grantha-pakṣe susaṅgatam eva, maṇi-pakṣe ujjvalo nirmalaḥ ghoṣaḥ śabdaḥ parisaras tad-eka-deśaḥ sevā-jaṭitvaṁ tena ca śrī-kṛṣṇasyaiva śravaṇa-yogyatvenāsya granthasya parama-rahasyatvaṁ tad-bhakta-jana-paramopādeyatvam anarghyatvam anya-janebhyo gopanīyatvaṁ ca vyañjitam ||
(70)
ujjvala-nīlamaṇau rasa-viduṣām ānanda-candrikā ṭīkā | iyam iha viśva-janīnā bhavatād viśvaṁbhara-prītyai ||
ṭīkāyāṁ kārikā śrīmaj-jīva-gosvāmināṁ mayā | atraiva paramotkarṣam
sā yathā—
svecchayā likhitaṁ kiñcit kiñcid atra parecchayā | yat pūrvāpara-sambaddhaṁ tat pūrvam aparaṁ param ||
rāgeṇaivārpitātmāna patnī-bhāvābhimānātmety atrāpi ca tadīyayā ||
dṛṣṭayā hrasito’bhyāsād ādi-madhyāvasānataḥ | mūla-granthasya tātparya-vyākhyāyāṁ labdha-sāhasaḥ | tadīya-caraṇāmbhoja-rajaḥ-kāruṇya-leśa-bhāk | yad atra prālapaṁ tatra kṣamantāṁ te kṛpābdhayaḥ ||
āśvine śukla-pañcamyāṁ vasu-candra-kalā-mite | śāke vṛndāvane pūrṇābhavad ānanda-candrikā ||
ānanda-candrikā-nāmny ujjvala-nīla-maṇi-ṭīkā samāptā |
← 15.259