tās tāḥ anantaroktaḥ śrī-kṛṣṇa-preyasī-viyogāś cintādayaḥ |
upalakṣaṇāya nidarśanāya |
ekaṁ cintā-rūpam udāharaṇam ||
dvārakāyāṁ śrī-rukmiṇy-ādibhiḥ sarvadā viharamāṇasyāpi śrī-kṛṣṇasya śrī-rādhayā saha vraja-giri-kuñja-raho-līlā-smaraṇaja-vaivaśyātiśayaḥ kavi-caraṇair varṇyate |
krīḍārthaṁ yad ratna-nirmita-gṛham, tasmin talpe śayyāyām iti vyadhikaraṇe saptamyau |
kiṁ-bhūte talpe ? payaḥ-phenāvalī-mārdave dugdha-phena-śreṇīto’pi mārdavaṁ kaumalyam etad-upalakṣita-śubhratvam api yasya tasmin |
punaḥ kimbhūte ? kalpa-śākhināṁ sura-drumāṇāṁ yāḥ camaryaḥ mañjaryas tābhir yathā-yukta-sthāna-niveśa-racanayā manojñe |
tatra rājñāṁ sutāḥ śrīmad-vaidarbhī-prabhṛtīḥ necchati nābhilaṣati |
tābhī ramamāṇo’pi tādṛk nānyamodata ity arthaḥ |
dvāravatī-patir iti svādhīna-sarva-sukha-samṛddhimān api, kintu vraja-girir govardhanas tasya droṇī kandarā tasyā vilāntaḥ gahvara-madhye yā tatrastha-śilā pāṣāṇa-khaṇḍaṁ saiva paryaṅkaḥ khaṭvā-viśeṣas tasyopari rādhikayā saha kiṁ vā rādhikāyā yā rati-kalā surata-keliṣu vaidagdhī, tāṁ dhyāyan san muhur vāraṁ vāraṁ klāmyati avasīdati ||
pūrva-rasāmṛte ca, prahlāda-saṁhitokta-padyaṁ, yathā—
bhagavān api govindaḥ kandarpa-śara-pīḍitaḥ | na bhuṅkte na svapiti ca cintayan vo hy aharniśam || iti |
[bha.ra.si. 3.5.33]
kareṇāntas tuṣṭyā sulalitam avaṣṭabhya lalitā- karāṅguṣṭhaṁ rādhā bhṛśam abhisarantī sarabhasam | kim adya smerākṣī smara-parimalollāsi-valaya- dhvanir māṁ nirmāsyaty anupama-camatkāra-caṭulam ||
[vi.mā. 5.19]
itas tatas tām anusṛtya rādhikām anaṅga-bāṇa-vraṇa-khinna-mānasaḥ | kṛtānutāpaḥ sa kalinda-nandinī- taṭānta-kuñje viṣasāda mādhavaḥ ||
[gī.go. 3.2]
mām iyaṁ calitā vilokya vṛtaṁ vadhū-nicayena | sāparādhatayā mayāpi na vāritā'tibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva ||dhruva-padam ||
kiṁ kariṣyati kiṁ vadiṣyati sā ciraṁ viraheṇa | kiṁ dhanena janena kiṁ mama jīvitena gṛheṇa ||
cintayāmi tad-ānanaṁ kuṭila-bhrū kopa-bhareṇa | śona-padmam ivopari-bhramatākulaṁ bhramareṇa ||
tām ahaṁ hṛdi saṅgatām anīśaṁ bhṛśaṁ ramayāmi | kiṁ vane'nusarāmi tām iha kiṁ vṛthā vilapāmi ||
tanvi khinnam asūyayā hṛdayaṁ tavākalayāmi | tan na vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi ||
dṛśyase purato gatāgatam eva me vidadhāsi | kiṁ pureva sasambhramaṁ parirambhaṇaṁ na dadāsi ||
kṣamyatām aparaṁ kadāpi tavedṛśaṁ na karomi | dehi sundari darśanaṁ mama manmathena dunomi ||
varṇitaṁ jayadevakena harer idaṁ pravaṇena | kindubilva-samudra-sambhava-rohiṇī-ramaṇena ||
hṛdi bisa-latā-haro nāyaṁ bhujaṅgama-nāyakah kuvalaya-dala-śreṇī kaṇṭhe na sā garala-dyutiḥ | malayaja-rajo nedaṁ bhasma priya-rahite mayi prahara na hara-bhrāntyā'naṅga krudhā kim u dhāvasi ||
pāṇau mā kuru cūta-sāyakam amuṁ mā cāpam āropaya kṛīḍā-nirjita-vīśva mūrcchita-janāghātena kiṁ pauruṣam | tasyā eva mṛgī-dṛśo manasija preṇkhat-katākṣāśuga- śreṇī-jarjaritaṁ manāg api mano nādyāpi sandhukṣate ||
bhrū-pallavaṁ dhanur apāṅga-taraṇgitāni bāṇā guṇaḥ śravaṇa-pālir iti smareṇa | tasyām anaṅga-jaya-jaṅgama-devatāyāṁ astrāṇi nirjita-jaganti kim arpitāni ||
bhrū-cāpe nihitaḥ kaṭākṣa-viśikho nirmātu marma-vyathāṁ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarī-bhāro'pi mārodyamam | mohaṁ tāvad ayaṁ ca tanvi tanutāṁ bimba-dharo rāgavān sad-vṛttaḥ stana-maṇḍalas tava kathaṁ prāṇair mama krīḍati ||
tāni sparśa-sukhāni te ca taralaḥ snigdhā dṛśor vibhramās tad-vaktrāmbuja-saurabhaṁ sa ca sudhā-syandi girā- vakrimā | sa bimbādhara-mādhurīti viṣayāsaṅge'pi cen mānasaṁ tasyāṁ lagna-samādhi hanta viraha-vyādhiḥ kathaṁ vardhate ||
[gī.go. 3.2-15]
tathā tatraiva sakhī-vākyena, yathā—
vahati malaya-samīre madanam upanidhāya | sphuṭati kusuma-nikare virahi-hṛdaya-dalanāya ||
tava virahe vana-mālī sakhi sīdati | dhruva-padam ||
dahati śiśira-mayūkhe maraṇam anukaroti | patati madana-viśikhe vilapati vikalataro'ti ||
dhvanati madhupa-samūhe śravaṇam apidadhāti | manasi kalita-virahe niśi nisi rujam upayāti ||
vasati vipina-vitāne tyajati lalita-dhāma | luṭhati dharaṇi-śayane bahu vilapati tava nāma ||
bhaṇati kavi-jayadeve viraha-vilasitena | manasi rabhasa-vibhave harir udayatu sukṛtena ||
pūrvaṁ yatra samaṁ tvayā rati-pater āsāditāḥ siddhayas tasminn eva nikuñja-manmatha-mahā-tīrthe punar mādhavaḥ | dhyāyaṁs tvām aniśaṁ japann api tavaivālāpa-mantrāvaliṁ bhūyas tvat-kuca-kumbha-nirbhara-parīrambhāmṛtaṁ vāñchati ||
[gī.go. 5.2-7]
matir aghūrṇata sārdham ali-vrajaiḥ dhṛtir abhūn madhubhiḥ saha vicyutā | vyakasad utkalikā kalikālibhiḥ samam iha priyayā viyutasya me ||
[la.mā. 4.21]
akṣṇor bandhuṁ hari-haya-harin-nāgari-prāg-ariktāṁ rogeṇāviṣkuru guru-rucaṁ bhānavīyāṁ navīnām | cakrābhikhyaḥ kim api virahād ākulaḥ kākū-lakṣaṁ kurvan mukhyas tvayi sa vayasām arthibhāvaṁ tanoti ||
[la.mā. 4.22]
uccair abhūd ananubhūta-carī daśā me yasyāś cireṇa viraha-jvaraj-jarjarasya | hā hanta seyam iyam āmiyam āvarāsīn mac-citta-haṁsa-sarasī sarasīruhākṣī ||
[la.mā. 4.23]
sā vaktra-śrīr viramita-śarac-candra-nāndī-stavāsau seyaṁ dṛṣṭir madakala-mṛgī-mṛgya-mādhurya-keliḥ | sā bhrūr eṣā ratipati-dhanur vibhramābhyāsa-gurvī gāndharvī me kṣapayati dhṛtiṁ hanta gāndharvikeva ||
[la.mā. 4.24]
sāndrī-bhūtair nava-viṭapināṁ puṣpitānāṁ vitānair lakṣmīvattāṁ dadhati mathurā-pattane datta-netraḥ | kṛṣṇaḥ krīḍā-bhavana-vaḍabhī-mūrdhni vidyotamāno dadhyau sadyas tarala-hṛdayo gokulāraṇya-maitrīm ||
[u.saṁ. 1]
śvāsollāsair atha taralita-sthūla-nālīka-mālaḥ kurvan pūrṇā nayana-payasāṁ cakravālaiḥ praṇālīḥ | smāraṁ smāraṁ praṇaya-niviḍāṁ vallavī-keli-lakṣmīṁ dīrghotkaṇṭhā-jaṭila-hṛdayas tatra citrāyito’bhūt ||
[u.saṁ. 2]
kalindīm anukūla-komala-rayām indīvara-śyāmalāḥ śailopāntabhuvaḥ kadamba-kusumair āmodinaḥ kandarāt | rādhāṁ ca prathamābhisāra-madhurāṁ jātānutāḥ smarann astu dvāravatī-patis tribhuvanāmodāya dāmodaraḥ || [pa. 369] kāmaṁ kāmayate na keli-nalinīṁ nāmodate kaumudī- nisyandair na samīhate mṛga-dṛśām ālāpa-līlām api | sīdann eṣa niśāsu niḥsaha-tanur bhogābhilāṣālasair aṅgais tāmyati cetasi vrajavadhūm ādhāya mugdho hariḥ || [pa. 370] ratna-cchāyā-cchurita-jaladhau mandire dvārakāyā rukmiṇyāpi prabala-pulakodbhedam āliṅgitasya | viśvaṁ pāyān masṛṇa-yamunā-tīra-vānīra-kuñje rādhā-kelī-parimala-bhara-dhyāna-mūrcchā murāreḥ || [pa. 371] nirmagnena mayāmbhasi praṇayataḥ pālī samāliṅgitā kenālīkam idaṁ tavādya kathitaṁ rādhe mudhā tāmyasi | rukmiṇyā śithilīkṛtaḥ sakapataṁ kaṇṭha-grahaḥ pātu vaḥ || [pa. 372] sañjāte virahe kayāpi hṛdaye sandānite cintayā kālindī-taṭa-vetasī-vana-ghana-cchāyā-niṣaṇṇātmanaḥ | pāyāsuḥ kalakaṇṭha-kūjita-kalā gopasya kaṁsa-dviṣo jihvā-varjita-tālu-mūrcchita-marud-visphāritā gītayaḥ ||
[pa. 240]
yadi nibhṛtam araṇyaṁ prāntaraṁ vāpy apānthaṁ katham api cirakālaṁ puṇyapākena lapsye | avirala-galad-asrair ghaghara-dhvāna-miśraiḥ śaśimukhi tava śokaiḥ plāvayiṣye jaganti || [pa. 339] viṣayeṣu tāvad abalās tāsv api gopyaḥ svabhāva-mṛdu-vācaḥ | madhye tāsām api sā tasyām api sācivīkṣitaṁ kim api || [pa. 340]
cittasya kṣaṇa-mātra-nirvṛti-kṛte tasyā mukhaṁ citritaṁ sadyaḥ padmam abhūt tataḥ param aho pūrṇaḥ sudhā-dīdhitiḥ | ānandāmṛta-maṇḍalaṁ punar abhūd dhiṅ māṁ tato’bhūd viṣaṁ tat-paścād yad abhūn na tadvata sakhe mat-saṁvido gocaraḥ || ||
[5.16]