premotkarṣo’nurāgaḥ sthāyī |
sa ca tṛṣṇātiprābalya-mūlaka eva muhur anubhūtasyāpi vastuno’nanubhūtatva-bhāna-samarpako bhavet |
yathā kaścid atibubhukṣu-svabhāvo vipro bhojayitvocyate—“brahman! suṣṭhu bhuktaṁ bhavatā” iti |
tathaiva ko’yaṁ kṛṣṇa iti vyudasyati dhṛtim ity ādinā sa udāhṛtas tasyaiva ko’pi vṛtti-viśeṣaḥ prema-vaicittyaṁ nāma tṛṣṇāyāḥ parāvadhi-kāṣṭhāṁ vyanakti |
yatra sati śrī-kṛṣṇaṁ sākṣāt śaśvad-anubhavato’pi janasya buddhi-vṛtter api tathā lopaḥ syād, yathā śrī-kṛṣṇaṁ nānubhavānīty eva pratyayaḥ syāt, yathā saṁnipātavato janasya pratikṣaṇaṁ jalaṁ pibato’pi “hā hā māṁ jalaṁ pāyaya” ity uktiḥ |
anurāgo kvacid buddhi-vṛttes tathā sūkṣmatvaṁ syāt, yathā sā śrī-kṛṣṇaṁ tadīya-guṇa-gaṇa-mādhuryaṁ ca yugapan na viṣayīkaroti |
yataḥ śrī-kṛṣṇānubhave tadīya-guṇādy-ananubhavaḥ tadīya-guṇānubhave tad-ananubhavaḥ |
yathā kācid atisūkṣmā sūcī vastrasyutāvatisūkṣmam apy ekaṁ sūtram eva vidhyati, na tu sūtra-dvaya-sandhim iti |
tathaiva sambhogākhye rase kānto’yaṁ māṁ sambhukte yasya surata-lāmpaṭya-vāk-cāturya-gīta-vādya-nṛtyādayo guṇā apārā iti guṇeṣu praviṣṭāyāṁ buddhi-vṛttau kṣaṇāntare cayasya guṇā īdṛśāḥ sa kva iti guṇān api tyaktvā tan-mārgaṇe praviṣṭā viraham evānubhāvayantī puraḥ-sthitam api taṁ na viṣayīkarotīti jñeyā ||