Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 15
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 15.109
yathā vā—
kuñja-dvāri niviṣṭayos taraṇijā-tīre dvayor eva nau
tatrānyonyam apaśyatoḥ sakhi mudhā nirbandhataḥ klāntayoḥ |
haste drāg atha dāḍimī-phalam abhinyaste mayā nistalaṁ
rādhām udbhidura-smitāṁ parihasan phullāṅgam āliṅgiṣam
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
nistalaṁ vartulam ||
(99)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
yaugapadye kāraṇābhāsa-bhavasya mānasyāsambhavāt punar api kāraṇābhāva-bhavam eva mānaṁ sopaśamaṁ darśayitum āha—yathā veti |
śrī-kṛṣṇo rahasya-krīḍā-rasaṁ viśākhāyām updgirati—kuñjeti |
mudheti |
prathamaṁ mayā māna-tyāgo na kartavya iti mudhā vṛthā eva yo māna-nirbandhas tasmāt athānantaraṁ nistalaṁ vartulaṁ dāḍimī-phalam abhi lakṣīkṛtya mayā haste nyaste sati udbhiduraṁ svayam evodbhinnaṁ smitaṁ yasyās tām |
ataḥ paraṁ dāḍimī-phalenaiva haste dhṛtena svaṁ mano vinodayeti vastu-dyotakaṁ tasyā smitam—parihasann iti |
“priye, prathamaṁ tvayā māna-bhaṅga-cihnaṁ smitaṁ kṛtaṁ” iti sva-nirbandho bhagna iti tava parājayo’bhūt |
“he kṛṣṇa, prathamaṁ dāḍimī-phala-hasta-nyāsa-rūpaḥ svābhiyoga eva māna-bhaṅga-cihnam iti tavaiva nirbandho bhagna iti |
tvam eva parābhūto’bhūr iti sāpi parihasantī jñeyā |
atra kaścit karaṇābhāvo’marau vivṛto, yathā—
paśyāmo mama kiṁ prapadyata iti sthairyaṁ mayālambitaṁ kiṁ mām ālapatīty ayaṁ khalu śaṭhaḥ kopas tvayāpy āśritaḥ | sa-vyājaṁ hasitaṁ mayā dhṛti-haro bāṣpas tu muktas tayā ||
[a. 20]
evam anyo’pi—
adatta me vartmani manmathonmadā svayaṁ grahāśleṣam asau sakhī tava | kṛṣṇaṁ vataṁsena jaghāna maṅgalā ||
kevala-vāmya-rūpo yo māno vipralambha-rasa-madhye sa na gaṇitaḥ ||
(99)