hā hanta mayonmattayā kiṁ pralapyate ? praṣṭavyaṁ tu na pṛcchyata ity anutapya sa-sambhramam āha—api bateti |
madhu-puryām āste ity anukter asmat-praṇaya-smaraṇa-vyākulo’nurodha-vaśād eva tatrāste, yata āryasya yadubhir durvinītaiḥ pratāryamānatvāt sāralya-samudrasya śrī-vraja-rājasya tad-eka-prāṇasya putraḥ |
hanta hanta mat-pitāpi māṁ vrajaṁ netuṁ nāśakat, tad ahaṁ tatra gantuṁ kam upāyaṁ karomīti sa vilambam asahamānas tvāṁ prasthāpayati smeti bhāvaḥ |
tena madhupuryām āste iti tasya ko doṣaḥ ? yataḥ āryasyātisaralasya sva-pariṇāma-darśitatvenāpi śūnyasya śrī-nandasya putras tādṛśaṁ sva-putraṁ tādṛśaḥ pitā yas tyaktvā vrajam āyāsyatīti, ko jānātīti |
yady ajñā syāt vraja-rājñī sā tāvad akrūra-rathārūḍhe sva-putraṁ kaṇṭhe kurvaty eva mathurām ayāsyat |
tām anu gopikā-śreṇyaś ceti vraja-rājasyāryatvam evāsmākaṁ sarva-nāśe kāraṇam abhūd iti bhāvaḥ |
atas tādṛśasyāpi pitur atisaralasya vasudevena mahā-pratārakeṇācchidya gṛhīta-putrasya vrajam āgatya mūrcchayā patitvā sthitasya gehān koṣāgāra-randhanāgāra-śayanāsanāgārādīn sampraty amārjitāliptatvena tṛṇa-dhūli-patra-lūtā-tantu-vṛtān śūnyāyitān smarati kaccit ? tathā gehāntareṣu bandhūn subalādīn samprati mūrcchitān |
yadā tasya mano’bhirucitaṁ kaiṅkaryaṁ kartuṁ pura-striyo na jānanti tadaiva tat-sukham anupalabdhavatībhis tābhiḥ sukhānupalambha-kāraṇaṁ pṛṣṭo no’smākaṁ kathāṁ gṛṇīte vana-mālā-gumphane, sthāsaka-sampādane, vīṭikā-nirmāṇe, vīṇā-vādane, rāga-tālādi-sṛṣṭau, gīta-nṛtya-rāsādau, saundarya-lāvaṇya-vaidagdhyādiṣu, praśnottara-vilāse, samprayoga-līlāyāṁ, prema-sneha-māna-praṇayādiṣu, yathāsmad-vraja-sthā gopyo māṁ sukhayanti na tathā yūyam iti gacchata bho yadu-striyaḥ sva-sva-patīn eva alam alaṁ yuṣmābhir ahaṁ śvaḥ prātar vrajam eva gacchann asmīty uktvātrāgatya aguru-sugandha-bhujam asmākaṁ mūrdhni kadā adhāsyat dhāsyati ? tena ca samāśvasitavyā bhoḥ prāṇa-preyasyaḥ sa-śapatham idam ahaṁ bravīmi |
bhavatīs tyaktvā na kvāpi yāsyāmi tribhuvana-madhye kvāpi yuṣmat-sadṛśya-gandha-leśam api nopalabdhavān asmīti vyañjayiṣyati |
atra prathama-caraṇe ārjavam |
dvktīye sva-prasaṅgānutthāpanena gāmbhīryam |
caturthe cāpalam utkaṇṭhā ca |
atra citrajalpa-pralapana-mādhurya-śravaṇotkaṇṭhayā kṛṣṇa eva bhramara-rūpeṇa tatrāgata ity aiśvarya-pakṣīyāḥ |
nāyam unmādaḥ, kintu bhramaram apadiśya śyāmaṁ pītāṁśukam uddhavaṁ praty evoktā daśa-ślokītvanya-deśīyā āhuḥ ||