Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.125
yathā vā—
āviṣkurvati visphuran nava-nakhollekhaṁ sva-vakṣas-taṭaṁ
kṛṣṇe pīta-dukūla-saṅkalanayā smitvā sakhīnāṁ puraḥ |
abhra-śyāmam uro rurodha valita-bhrūr ānanaṁ dhunvatī
romāñcodgama-kañcukena kucayor dvandvena gāndharvikā ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
ukta-padye oṣṭhaṁ dviḥ pibati sati babandhety ukte sakṛt pibati sati na babandhety arthe āyāte dākṣiṇyāṁśasya vyañjitatve ghṛta-snehāṁśa-gandhaḥ prasajjate |
sa ca śrī-rādhā-suhṛdi śyāmalāyāṁ samucita eveti sva-pakṣādi-bheda-vikṛtau vyākhyātam eva |
bhūmnā vyapadeśa-nyāyenaivātra madhu-snehatvam iti śuddha-madhu-snehavatyāṁ śrī-rādhāyāṁ śuddhaṁ susakhyam udāhartum āha—yathā veti |
rūpa-mañjarī sva-suhṛdam āha—āviṣkurvati sati kena prakāreṇa pīta-dukūlasyottarīyasya saṅkalanayā utkṣepeṇa smitveti tat-sakhīṣu paśyatsu sakhyāś caritram iti sva-viśrambha-dyotanā tayā caitāvān adyāsmat-priya-sakhyā vihāro’bhūd iti pratyāyitānāṁ tāsām ānandanam |
tataś ca gāndharvikā prathamaṁ valita-bhrūr itīrṣyāsūye vyañjitavatī ānanaṁ dhunvatī huṅkāreṇa satyam eva brūṣe iti viparīta-lakṣaṇoktiḥ |
tad api tam anivṛttam ālakṣya sva-ruṣāyitatvaṁ nihnuvānā uro vakṣas tasya rurodha |
kena kacayor dvandveneti kara-talābhyāṁ sarva-cihna-saṅgopanāśakteḥ |
tathā antarīyaṁ vinā śayyāyāṁ tasyā vastrāntarasya kṛṣṇena prathamam eva dūrīkṛtatvāc ca |
kiṁ vā, parama-susakhyasyodaya evātra hetur jñeyaḥ |
ata āha—romāñceti |
ata eva valita-bhrūr iti valita-padena kauṭilya-lalitātiśayaḥ |
kucayor dvandveneti, sakhyātiśayaś ca tayoḥ susaṅgateḥ susakhyātiśayaś ca jñeyaḥ ||
(114)