Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.32
atra nisargaḥ—
nisargaḥ sudṛḍhābhyāsa-janyaḥ saṁskara ucyate |
tad-udbodhasya hetuḥ syād guṇa-rūpa-śrutir manāk ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
nisarga iti |
sādhāraṇaṁ tal-lakṣaṇam |
atra tu madhura-rati-sambandho jñeyaḥ |
tathā ca sati bahubhir janmabhiḥ sucira-siddhatvāt |
sudṛḍho yo madhuravatyā abhyāsaḥ, punaḥ punar ādhikyenodayaḥ, tasya janmāntara-bāhulyādinā tirodhāne’pi taj-janyas tadīyo yaḥ saṁskāraḥ sūkṣmatayā sthitaḥ, sa nisarga ity arthaḥ |
yathā suṣuptau śubhāśubha-tat-karmaṇa iti bhāvaḥ |
tataś ca tasya saṁskāra-rūpeṇa sthitasya madhura-raty-ākhyasya bhāvasyodbodhe vardhamānāvasthatve śrī-kṛṣṇa-guṇa-rūpa-śrutir yad-dhetuḥ syāt, tan manāg eva syāt, anāvaśyakatayaiva syād ity evārthaḥ |
bahir-hetv-anapekṣīti sāmānya-lakṣaṇasyāvyāpter iti bhāvaḥ ||
(27)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
nanu bahir-hetavaḥ para-sambandhagā upamā tadīya-janādayaḥ |
antar-hetavaś cānuṣaṅgika-tac-chravaṇādayaḥ |
sa eva bahir-hetv-anapekṣīty ukte antar-hetum apekṣata iti labhyate |
satyam asya nisarga-rūpe’ntar-hetv-ābhāsasyāpekṣā kvacit syād eva ity ata āha—tad udbodhasyeti |
tadīyodbodhasya hetur api tasyāpi hetur ity arthaḥ |
sudṛḍhābhyāsa-janya iti |
sudṛḍhābhyāso’pi nitya-siddha eva jñeyaḥ |
taj-janya-saṁskāro’pi pravāha-paramparayaiva |
tathā sa ca līlā-śakti-dvāraiva śrī-kṛṣṇa-rūpa-guṇa-śravaṇam upasthāpayatīti |
nāma-mātreṇaiva hetor hetutety arthaḥ |
ata eva manāg iti pada-prayogaḥ ||
(27)