Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.20
tato yathā—
sphurantu bahavaḥ kṣitau madhurimormi-dhaureyakā
vidagdha-maṇayo guṇāvali-patiṁ-varābhir vṛtāḥ |
na yasya śikhi-candramā śirasi naiva veṇur mukhe
na dhātu-racanā tanau sakhi tṛṇāya manye na tam ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
tathaivodāharati—sphuratv iti |
tac cābhimataṁ vyatirekeṇopalakṣaṇa-dvārā darśayati—na yasyeti |
ebhir upalakṣaṇaiḥ śrīman-nanda-nandana evopalakṣyate nānyaḥ |
tair apy upalakṣyata eva, na tu viśiṣyate |
bhojana-śayanādau tair vināpi raty-avicchedāt |
anyasya tat-paricchedatve’pi rati-viṣayatvāyogyatvāt |
kiṁ tu, atra sakhi tṛṇāya manye na tam iti vaiśiṣṭyoktyā rati-janma vyajyate |
tad idaṁ ca vacanaṁ sva-manaḥ-prekṣikāṁ kāñcin nija-sakhīṁ pratīti jñeyam ||
(18)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
sakhi ! bahu-vallabhaṁ prema-śūnyam atirūkṣa-ceṣṭaṁ kāminaṁ śrī-kṛṣṇaṁ parityajya kasmiṁścid anyasmin mahā-guṇavati puruṣe ratiḥ kāryeti prema parīkṣamāṇāṁ parihasantīṁ nāndīmukhīṁ śrī-rādhā prāha—sphurantv iti |
dhaureyakā mādhurya-taraṅga-bhāvaṁ vahanta ity arthaḥ |
vidagdha-maṇayo vidagdha-śreṣṭhāḥ |
guṇāvalaya eva patiṁ-varāḥ svayam eva patiṁ vṛṇvatyaḥ, tābhir vṛtā iti mahato’pi guṇān ye nāpekṣyante, kintu guṇā eva sarve svayam atyāgraheṇa yān āśrayante ity arthaḥ |
evaṁ-bhūtāś ca vaikuṇṭha-nātha-raghunāthādayo ye, teṣāṁ madhye kasmiṁścid api me rucir notpadyata iti bhāvaḥ |
ruceḥ punaḥ kā vārtā ? man-manogataṁ tu śṛṇv ity āha—na yasyety-ādi ||
(18)