Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 17
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.17.25
idānīṁ dharma pādas te satyaṁ nirvartayed yataḥ |
taṁ jighṛkṣaty adharmo’yam anṛtenaidhitaḥ kaliḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
idānīṁ kalau |
he dharma, te pādaś caturtho’ṁśas tatrāpi satyam evāsti |
yataḥ satyād bhavān ātmānaṁ nirvartayet kathaṁcid dhārayet |
yad vā, puruṣas tvāṁ sādhayet |
tam api pādam anṛtena saṁvardhitaḥ kaliḥ kali-rūpo’yam adharmo grahītum icchati, tatreyaṁ sthitiḥ—kṛta-yuge prathamaṁ saṁpūrṇaś catuṣ-pād dharmaḥ |
tretāyāṁ caturṇām api pādānāṁ madhye smayena tapaḥ, saṅgena śaucam, madena dayā, anṛtena satyam ity evaṁ caturthāṁśo hīyate |
dvāpare tv ardham |
kalau caturtho’ṁśo’vaśiṣyate so’py ante vinaṅkṣyatīti ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
idānīṁ kalau |
he dharma ! te pādaś caturṇām eva eva tapa-ādi-pādānāṁ smayādibhir bhāga-traya-dhvaṁsād avaśiṣṭaś caturthair aṁśair ekaḥ |
sa ca prādhānyena vyapadeśo bhavati iti nyāyena satyaṁ tapa-ādiṣu satyasyaiva prādhānyāt |
yataḥ satyād bhavān ātmānaṁ nirvartayet kathañcid dhārayet |
yad vā, puruṣas tvāṁ sādhayet |
tad api pādam anṛtena saṁvardhitaḥ kaliḥ kali-rūpo’yam adharmo grahītum icchati |
tatreyaṁ dvādaśa-skandha-dṛṣṭyā sthitiḥ—kṛta-yuge prathamaṁ saṁpūrṇaś catuṣ-pād dharmaḥ |
tretāyāṁ caturṇām api pādānāṁ madhye smayena tapaḥ, saṅgena śaucam, madena dayā, anṛtena satyam ity evaṁ caturtho’ṁśo hīyate |
dvāpare tv ardham |
kalau caturtho’ṁśo’vaśiṣyate so’py ante naṅkṣyatīti ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
idānīṁ kalau, he dharma! te pādaś caturthāṁśaḥ satyam evāsti, yataḥ satyād-bhavān ātmānaṁ nirvartayet kathañcid dhārayet |
yad vā, puruṣatvāṁ sādhayet tam api pādamayam adharmaḥ kalir anṛtenaidhitaḥ jighṛkṣati hartum icchati |
dvādaśa-skandhānusāreṇeyam atra vyavasthā—kṛte catuṣpād-dharmaḥ pūrṇaḥ, tretāyāṁ tapaḥ-śauca-dayā-satyānāṁ caturṇāṁ pādānāṁ kramāt smayasaṅgamadānṛtaiś caturthoṁśo hriyate, dvāpare tv arddhaṁ |
kalau teṣāṁ caturthoṁśovaśiṣyate, sa ca prādhānyena vyapadeśā bhavanti iti nyāyāt satya-śabdenocyate |
tapa-ādiṣu satyasyaiva pradhānatvād iti ||