tataś ca pṛthivyādi-bhūta-pañcakaṁ kva sthāsyatīty atrāha—tritve guṇa-traye tac ca tritvam ekatve vyaṣṭi-rūpe māyāṁśe tat sarvam ātmani jīve ajuhavīd ity ārṣam ajohavīd ity arthaḥ |
he jīva ! tavaitan māyāṁśa-kṛtam upādhi-trikam, etasmāt tvaṁ pṛthag-bhūta eva virājasva, naitasyādhīno bhaveti bhāvaḥ |
evaṁ parīkṣiti svarājya-bhāvaṁ vajrae ca mathurāṁ samarpya tat-sambandham ātmano dūrīkṛtya bahir niścinta iva indriyādīn api tat-tad-vaśayitari yogye samarpya antar niścinto babhūva |
tathā hi brahmaṇaḥ kṛṣṇasyaiva jīvo jīvasyaiva vyaṣṭi-māyā tasyā eva guṇa-trayaṁ guṇatrayasyaiva pañca-bhūtātmako dehaḥ, dehasyaiva mṛtyur mṛtyor evāpānaḥ apānasyaiva prāṇas tasyaiva manaḥ manasa eva indriyāṇi indriyāṇām eva viṣayā rājyādi-bhogāḥ teṣāṁ ca bhoktā samprati parīkṣid eva na tu aham iti vicārayāmāsa |
kintu bhagavan-nitya-parikaratvān nitya-vigrahāṇām api tadānīmātmānaṁ prākṛta-śarīraṁ matvaivāyaṁ vicāro’py akiñcit-kara eveti jñeyam ||