Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 11
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.11.40
← 1.11.391.12.1 →
taṁ menire’balā mūḍhāḥ straiṇaṁ cānuvrataṁ rahaḥ |
apramāṇa-vido bhartur īśvaraṁ matayo yathā ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
tat-patnyo’pi tasya tattvaṁ na jānantīty āha—taṁ straiṇam ātma-vaśyaṁ raha ekānto’nuvratam anusṛtaṁ ca menire |
bhartur apramāṇa-vidaḥ pramāṇam iyattāṁ mahimānam ajānantya ity arthaḥ |
īśvaraṁ kṣetrajñaṁ matayo’haṁ-vṛttayo yathā svādhīnaṁ sva-dharma-yoginaṁ manyante, tadvat |
yad vā, yathā yathā tāsāṁ matayaḥ kalpanāḥ, tathā tathā tam īśvaraṁ straiṇādi-rūpaṁ menira ity arthaḥ ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
nanu tādṛśam aiśvaryaṁ tasya tāḥ kiṁ jānanti ? yadi jānanti, tadā raho-līlāyāṁ truṭyaty eva tādṛśa-premety āśaṅkyāha—tam iti |
īśvaram api taṁ raha ekānta-līlāyāṁ mauḍhyāt tādṛśa-prema-mohād bhartur apramāṇa-vidas tādṛśaiśvarya-jñāna-rahitāḥ straiṇam ātma-vaśyam anuvratam anusṛtaṁ ca menire |
tac ca nāyuktam ity āha—yathā tāsāṁ matayaḥ prema-vāsanāḥ, tathaiva sa iti |
ye yathā māṁ [gītā 4.11] ity-ādeḥ, svecchāmayasya [bhā.pu. 10.14.2] ity-ādeś ca prāmāṇyād iti bhāvaḥ ||
[prīti-sandarbha 139]
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
nanu tarhi yāsu tasya sadaivāsaktiḥ, tāḥ paṭṭa-mahiṣya evābhijñāḥ, tasya tattvaṁ sāmastyena jānanti ? maivam |
rasa-puṣṭi-siddhy-arthaṁ tāsāṁ svarūpa-bhūtānām api yoga-māyayā bhagavataiva sva-sampūrṇa-jñānāvaraṇāt tā api taṁ na jānantīty āha—tam iti |
taṁ sva-bhartāraṁ raho’nuvrataṁ sva-prema-vaśyam api straiṇaṁ strī-mātra-bhāva-vaśyaṁ menire |
yato mūḍhā bhagavataivādi-rasa-puṣṭy-arthaṁ mūḍhīkṛtāḥ |
ataḥ samudre viharanto’pi yathā samudrasyeyattāṁ na jānanti, tathā bhartuḥ pramāṇaṁ na vidanti |
matayaḥ śāstra-kṛtāṁ buddhi-vṛttayaḥ īśvara-nirūpaṇe pravṛttāḥ jagad-upādānatvam īśvaratvaṁ jagan-niyantṛtvaṁ tathā jagan-nimittatvam īśvaratvam iti mata-vaividhyaṭ kiñcit kiñcij jānantyo’pi vastuto mūḍhā eveti |
yāś ca samparyacaran premṇā [bhā.pu. 10.90.27] ity-ādy-uktes tāsāṁ premavattvād bhagavataś ca prema-vaśyatvāt tāsāṁ prākṛtatvaṁ na vyākhyeyam ||
ekādaśo’pi prathame saṅgataḥ saṅgataḥ satām ||*||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
tam ayaṁ manyate lokaḥ iti sādhāraṇānāṁ puṁsāṁ tatra yathā bhāvas tathā sādhāraṇīnāṁ strīṇām āha—taṁ menire iti |
mūḍhās tat-svarūpa-jñāna-hīnāḥ abalās taṁ straiṇaṁ strī-vaśyam ato raho vijane'nuvratam anugataṁ menire |
bhartur jagat-svāminas tasya apramāṇa-vidaḥ tad-aiśvaryeyattāṁ na jānantīti |
yathā samudre sthitā mīnās tasyeyattāṁ, yathā vaiśeṣikādīnāṁ matayo'parimita-guṇam īśvaraṁ parimita-guṇaṁ manyante, tadvat ||
śrī-kṛṣṇa-dvārakā-gamanaṁ nāma ekādaśo’dhyāyaḥ | ||1.11||
(1.12)
← 1.11.391.12.1 →