Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 9
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.9.44
sampadyamānam ājñāya bhīṣmaṁ brahmaṇi niṣkale |
sarve babhūvus te tūṣṇīṁ vayāṁsīva dinātyaye ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
niṣkale nirupādhau parātmani |
saṁpadyamānaṁ militam ājñāyā ālakṣya |
vayāṁsi pakṣiṇa iva ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
sampadyamānam iti |
niṣkala-brahma-śabdena māyātīto narākṛti-para-brahma-bhūtaḥ śrī-kṛṣṇa evocyate |
tasmin sampadyamānatā tat-saṅgatir eva |
tathoktaṁ saptame—
adhokṣajālambham ihāśubhātmanaḥ śarīriṇaḥ saṁsṛti-cakra-śātanam | tad brahma-nirvāṇa-sukhaṁ vidur budhās tato bhajadhvaṁ hṛdaye hṛd-īśvaram ||
[bhā.pu. 7.7.37]
atra bhīṣmasya vasutvāt— yāvad-adhikāram avasthitir ādhikārikāṇāṁ ity adhikaraṇa-virodhaḥ syād iti cen, na |
līlayā svāṁśena tatrāpy avasthiti-sambhavāt |
tasya sarveṣu lokeṣu kāmācāro bhavati iti mukti-viśeṣa-pratipādaka-śruteś ca |
evam eva mahābhāratāvirodho’pi syāt ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
evaṁ bhīṣmaḥ svābhilaṣitaṁ pārtha-sārathiṁ prāpa, lokās tu tad-avidvāṁso bhīṣmo brahmaṇi līno babhūva iti jānanti smety āha—sampadyeti |
ajñāne dṛṣṭāntaḥ—vayāṁsi pakṣiṇaḥ dinasyātyaye avasāne sati dinaṁ na dṛṣṭam iti dinasya svarūpa-dhvaṁsam eva jñātvā yathā tuṣṇīṁ bhavanti na śabdāyanta ity arthaḥ |
na tu vastuto dinaṁ naśyati, tat-kṣaṇe’pi varṣāntare tasya sthiter avagamāt yāma-catuṣṭayānantaraṁ tatrāpi punar āgamāt |
evaṁ bhīṣmasyāpy atyaye bhīṣmo mukta ity ajñā vidanti |
vijñās tu tadaiva prakaṭa-prakāśe ratha-caraṇa-pāṇinā kṛṣṇena bhūmau dhāvatā saha bhīṣmo yudhyata eveti punar āgāmi-kṛṣṇāvatāre tena saha bhīṣma āvirbhaviṣyaty eveti jānanti |
yad vā, niṣkaṁ padakaṁ lāti tasmin brahmaṇi śrī-kṛṣṇa ity arthaḥ |
brahma-sāyujya-prāptis tu na vyākhyeyā |
nitya-pārṣada-bhīṣmeṇa phalābhisandhi-rahitāyā rater vāñchitatvāt mokṣasyākāmitatvāt bhagavatāpi balād akāmita-phala-dānānaucityāt ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
tadā śruta-bhīṣmābhy arthanāḥ sarve muni-prabhṛtayo niṣkale padakābharaṇadhāriṇe kṛṣṇe brahmaṇi bhīṣmaṁ saṁpadya-mānaṁ milantam ājñāya tūṣṇīṁ babhūvuḥ—
niṣkamantrī sāṣṭa-hemaśate dīnāra-karṣayoḥ | vakṣgolaṅkaraṇe hema-pātre hema-pale'pi ca ||
vayāṁsi pakṣiṇaḥ ||