Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 8
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.8.31
gopy ādade tvayi kṛtāgasi dāma tāvad
yā te daśāśru-kalilāñjana-sambhramākṣam |
vaktraṁ ninīya bhaya-bhāvanayā sthitasya
sā māṁ vimohayati bhīr api yad bibheti ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
nara-viḍambanam atyāścaryam ity āha—gopīti |
gopī yaśodā tvayi kṛtāgasi dadhi-bhāṇḍa-sphoṭanaṁ kṛtavati yāvad dāma rajjum ādade jagrāha, tāvat tat-kṣaṇam eva yā te daśāvasthā, sā māṁ vimohayati |
kiṁ-bhūtasya |
aśrubhiḥ kalilaṁ vyāmiśram añjanaṁ yayos te ca te saṁbhrameṇa vyākule akṣiṇī yasmiṁs tad vaktraṁninīya adhaḥ kṛtvā tāḍayiṣyatīti bhayasya bhāvanayā sthitasya |
yad yatas tvatto bhīr api svayaṁ bibheti, tasya te daśā ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
gopīti |
atra bhīr apiyad bibheti ity uktyā tasyā aiśvarya-jñānaṁ vyaktam |
tato yadi sā bhīḥ satyā na bhavati, tadā tasyā moho’pi na sambhaved iti gamyate |
sphuṭam eva cāntar bhayam uktam bhaya-bhāvanayā sthitasya iti ||
[prīti-sandarbha 145]
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
tasmāt tava līlām evāsvādayāmīty āha |
gopī yaśodā tvayi kṛtāgasi dadhi-manthanī-sphoṭanaṁ kṛtavati sati yāvad dāma rajjum ādade jagrāha, tāvat tat-kṣaṇam eva te tava yādaśā avasthā sā māṁ vimohayati |
kim-bhūtasya ? aśrubhiḥ kalilaṁ vyāmiśram añjanaṁ saṁbhramaḥ āvegaś cākṣṇor yatra tad-vaktraṁ ninīya adhaḥ kṛtvā tāḍayiṣyatīti bhayasya bhāvanayā sthitasya tad yatas tvattaḥ bhīr api svayaṁ bibheti, tasya te daśā tena pūrvoktān nanda-gopād apy atipremavatī yaśodā dhanyā, yayā tavaitādṛśo vaśīkāra iti sūcitam |
atra bhīr api yad bibheti ity uktyaiva kuntyā atraiśvarya-jñānaṁ vyaktī-bhūtam |
bhaya-bhāvanayā sthitasya ity antar bhayasya ca tayā satyatvam evābhimatam |
anukaraṇa-mātratve jñāte tasya moho na sambhaved iti jñeyam |
ata eva, tavehamānasya nṛṇāṁ viḍambanam [bhā.pu. 1.8.29] ity-ādau viḍambanam anukaraṇam iti vyākhyāntaraṁ [śrīdharasya] parāhatam ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
idaṁ tu tvac-caritraṁ mayā durbodham ity āha—gopīti! nanda-rājasya rājñī yaśodā sāgasi vibhagna-dadhyādi-bhājanatayā sāparādhe tvayi bandhanāya yāvad-dāmādade jagrāha tāvat-tat-kṣaṇam eva yā te daśāvasthābhūt sā māṁ jñāta-tad aiśvaryām api vimohayati |
kīdṛśasya? vaktraṁ ninīyādhaḥkṛtvā sāgasaṁ māmadya tāḍayiṣyatīti bhaya-bhāvanayā sthitasya gṛhītatvāt palāyane'śaktasyety arthaḥ |
vaktraṁ kīdṛk? aśrubhiḥ kalilaṁ vyāptam, añjanaṁ sambhramaś ca tābhyāṁ yukte akṣiṇī yatra tat |
nanu sāgaso me mātur bhayaṁ yuktam eveti cet, tatrāha—bhīr apīti |
tathā cābhayaṁ bhayaṁ ca tava vāstavam eva man-mohe hetur iti ||