Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 7
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.7.55
sūta uvāca
arjunaḥ sahasājñāya harer hārdam athāsinā |
maṇiṁ jahāra mūrdhanyaṁ dvijasya saha-mūrdhajam ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
hārdam abhiprāyam ājñāya jñātvā |
na hy aśakyam ubhayaṁ vidadhyād ato’syāyam abhiprāya iti jñātvety arthaḥ |
asinā khaḍgena |
mūrdhamyaṁ mūrdhani jātam |
saha mūrdha-jaṁ sa-keśam ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
arjunaḥ sahasājñāyety asyāyaṁ bhāvaḥ—śrī-kṛṣṇena brahma-bandhum imaṁ jahi [bhā.pu. 1.7.35] ity eṣā śrutiḥ, brahma-bandhur na hantavyaḥ [bhā.pu. 1.7.53] ity anena spaṣṭīkṛtā |
brahma-bandhur apīti hi tasyās tātparyam |
brahma-bandhutvaṁ cāsyātatāyitvenaiva vivakṣitam |
vadhārhaṇatvaṁ tv ātatāyi-mātreṇa vihitam |
tatrāyāntaṁ jighāṁsantam iti viśeṣaṇaṁ tat-parīkṣaṇārthaṁ gopitam |
tatra hi tatra tarodyatasyaiva hananam āyāti, viśeṣaṇ-vaiyarthyāt |
ata eva pratijñātatvena tulyatve’pi drauṇer udyatasya vadhi’numato baddhasya tu nāsya |
ātatāyitvaṁ nyāye yuddhe’pi matam—ātatāyino me [bhā.pu. 1.9.38] iti śrī-bhīṣma-vacanāt |
yat tu paripāhy anuśāsanam ity uktam |
tac ca brahma-bandhum imaṁ jahīti pūrvoktānusāreṇaiva |
tad evam asyānuśāsana-trayasya draupadī-bhīmayor mitho viruddha-vākya-dvayasya sva-pratijñāyāś ca yugapat samādhāyakaṁ maṇi-haraṇādikam eva kariṣyāmīti ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
hārdam abhiprāyam ājñāya jñātveti āhariṣye śiras tasyeti mayā pratijñāto’sya śiraś-cheda eva |
kuru pratiśrutaṁ satyam iti vadatā bhagavatāpy abhipretaṁ punaś ca pāñcālyāḥ priyaṁ kurv iti vadatā śiraso na chedaś ca vihitaḥ |
na hy aśakyam ubhayaṁ vidadhyāt |
ata eva mayā kartavyam iti niścityety arthaḥ |
mūrdhanyaṁ mūrdhiṇa-bhavaṁ mūrdhajāḥ keśās taiḥ sahitaṁ ciccheda |
tena śiraḥ-stham api vastu-lakṣaṇayā śiraḥ-śabdenocyate iti śiraś-cheda eva |
abhidhayā tu na śiraś-cheda ity aśvatthāmno vadho’vadhaś ca kṛta ity arthaḥ ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
sahasājñāyeti—drauṇer brāhmaṇatvād idānīm aśastrapāṇitvenātatāyitva-virahāc ca tad-vadho na harer abhimataḥ |
nainaṁ pārthety ādau brahma-bandhuṁ na jahi kintu trātum arhasīti tad-vadhas tasya hi śreyo na tu vadha-kartur iti tad asau vadhyatāṁ vandhana-viṣayaḥ kriyatām iti śliṣṭam ukteś ca mayāpi śira āharaṇaṁ, na tu tac-chedanaṁ pratiśrutam |
etat sarvam evaṁ kṛte sidhyed iti vicāryety artha |
mūrdhajaiḥ keśaiḥ sahitaṁ mūrdhanyaṁ mūrdhni bhavaṁ maṇiṁ jahāra, tena śirasa ekadeśo'pi śira eveti vadhāvadhau jātāvity arthaḥ ||