cākṣuṣa-manvantare ya udadhīnāṁ saṁplavaḥ |
cākṣuṣāntara-samplava iti ca pāṭhaḥ |
mahī-mayyāṁ nāvi naukā-rūpāyāṁ mahyām ity arthaḥ |
apād rakṣitavān vaivasvata iti bhāvinī sañjñā |
yadyapi manvantarāvasāne pralayo nāsti, tathāpi kenacit kautukena satyavratāya māyā darśitā, yathā mārkaṇḍeyāya iti śrīdhara-svāmi-pādāḥ |
viṣṇudharmottare tu manvantare parikṣīṇe kīdṛśī dvija jāyate ity-ādi vajra praśnānte mārkaṇḍeyottaram—
ūrmi-mālī mahā-vegaḥ sarvam āvṛtya tiṣṭhati | bhūrlokam āśritaṁ sarvaṁ tadā naśyati yādava ||
na vinaśyanti rājendra viśrutāḥ kula-parvatāḥ | naur bhūtvā tu mahā-devī
[1.75.5-6, 9]
evam eva manvantare tu saṁhāra ity-ādi prakaraṇam |
ata eva bhāgavatāmṛte pratimanvantarānta eva pralaya uktaḥ |
śrī-hari-vaṁśe tadīya-ṭīkāsu ca |
tad apy atra cākṣuṣa evoktiḥ satyavratasya manor matsya-deva-parama-bhaktatvād bhaktotkarṣād eva bhagavat-prādurbhāvasyāpy utkarṣāt bhaktecchopātta-dehāyety ādibhir yukti-siddhāt sarva-manvantarāṇy evopalakṣayati ||