Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.3.87
upasarga-prādurbhyām astir y-ac-paraḥ
Aṣṭādhyāyī 8.3.87
Vṛtti Patañjali

astigrahaṇam kimartham .

iha mā bhūt .

anusṛtam , visṛtam iti .

na etat asti prayojanam .

yadkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca etam sakāram prati kriyāyogaḥ .

iha api tarhi na prāpnoti abhiṣanti viṣanti iti na hi astiḥ kriyāvacanaḥ .

kaḥ punaḥ āha na astiḥ kriyāvacanaḥ iti .

kriyāvacanaḥ astiḥ .

ātaḥ ca kriyāvacanaḥ vyatyanuṣate kartarikarmavyatihāre iti anena ātmanepadam bhavati .

karmavyatihāraḥ ca kaḥ .

kriyāvyatihāraḥ .

prāduḥśabdāt tarhi mā bhūt .

prāduḥśabdaḥ ca niyataviṣayaḥ kṛbhvastiyoge eva vartate .

upasargāt tarhi syateḥ mā bhūt iti .

iṣyate upasargāt syateḥ ṣatvam .

ātaś ca iṣyate .

evam hi āha : upasargāt sunotisuvatisyatistautistobhatisthāsenayasedhasicasañjasvaṅjām iti .

prāduḥśabdāt tarhi syateḥ mā bhūt iti .

prāduḥśabdaḥ ca niyataviṣayaḥ kṛbhvastiyoge eva vartate .

idam tarhi prayojanam iha mā bhūt : anusūteḥ apratyayaḥ anusūḥ anusvaḥ apatyam ānuseyaḥ