kim punaḥ iyam avayavaṣaṣṭhī : ādeśasya yaḥ sakāraḥ pratyayasya yaḥ sakāraḥ iti .

āhosvit samānādhikaraṇā : ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ pratyayaḥ yaḥ sakāraḥ iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

ādeśapratyayayoḥ iti avayavaṣaṣṭhī cet dvirvacane pratiṣedhaḥ .

ādeśapratyayayoḥ iti avayavaṣaṣṭhī cet dvirvacane pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

bisam bisam .

musalam musalam .

samānādhikaraṇānām ca aprāptiḥ .

samānādhikaraṇānām ca ṣatvasya aprāptiḥ .

eṣaḥ , akārṣīt .

astu tarhi samānādhikaraṇā .

yadi samānādhikaraṇā siṣeca suṣvāpa , atra na prāpnoti .

na dhātudvirvacane sthāne dvirvacanam śakyam āsthātum .

iha api hi prasajyeta sarīsṛpyate iti .

tasmāt tatra dviḥprayogaḥ dvirvacanam .

iha tarhi kariṣyati hariṣyati pratyayaḥ yaḥ sakāraḥ iti ṣatvam na prāpnoti .

astu tarhi ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ pratyayasya yaḥ sakāraḥ iti .

iha tarhi akārṣīt pratyayasya yaḥ sakāraḥ iti ṣatvam na prāpnoti .

mā bhūt evam ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ iti evam bhaviṣyati .

iha tarhi : joṣiṣat , mandiṣat iti pratyayasya yaḥ sakāraḥ iti ṣatvam na prāpnoti .

eṣaḥ api iṭi kṛte pratyayasya sakāraḥ .

iha tarhi indraḥ mā vakṣat saḥ , saḥ devan yakṣat .

nānāvibhaktīnām ca samāsānupapattiḥ .

nānāvibhaktīnām ca samāsaḥ na upapadyate ādeśapratyayayoḥ iti .

yogavibhāgāt siddham .

yogavibhāgaḥ kariṣyate .

ādeśasya ṣaḥ bhavati iti .

tataḥ pratyayasakārasya ṣaḥ bhavati iti .

sa tarhi yogavibhāgaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

katham .

astu tāvat avayavaṣaṣṭhī .

nanu ca uktam ādeśapratyayayoḥ iti avayavaṣaṣṭhī cet dvirvacane pratiṣedhaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

dviḥprayogaḥ dvirvacanam .

yat api ucyate samānādhikaraṇānām ca aprāptiḥ iti vyapadeśivadbhāvena bhaviṣyati .

atha vā punaḥ astu samānādhikaraṇā .

katham kariṣyati hariṣyati .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati evañjātīyakānām ṣatvam iti yat ayam sātpadādyoḥ iti sātpratiṣedham śāsti .

atha vā punaḥ astu ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ pratyayasya yaḥ sakāraḥ iti .

katham indraḥ mā , vakṣat saḥ devān yakṣat .

vyapadeśivadbhāvena bhaviṣyati .

saḥ tarhi vyapadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

uktam vā .

kim uktam .

tatra vyapadeśivadvacanam ekācaḥ dve prathamārtham ṣatve ca ādeśasampratyayārtham avacanāt lokavijñanāt siddham iti .

yat api nānāvibhaktīnām ca samāsānupapattiḥ iti ācāryapravṛttiḥ jñāpayati nānāvibhaktyoḥ eṣaḥ samāsaḥ iti yat ayam śāsivasighasīnāñca iti ghasigrahaṇam karoti .

katham kṛtvā jñāpakam .

yadi hi ādeśasya yaḥ sakāraḥ iti evam syāt ghasigrahaṇam anarthakam syāt .

paśyati tu ācāryaḥ ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ tasya ṣatvam iti tataḥ ghasigrahaṇam karoti .