Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.3.39
iṇaḥ ṣaḥ
Aṣṭādhyāyī 8.3.39
Vṛtti Patañjali

kim aviśeṣeṇa satvam uktvā tataḥ iṇaḥ uttarasya sakārasya ṣatvam ucyate āhosvit iṇaḥ uttarasya visarjanīyasya eva ṣatvam vidhīyate .

kim ca ataḥ .

yadi aviśeṣeṇa satvam uktvā iṇaḥ uttarasya sakārasya ṣatvam ucyate niṣkṛtam , niṣpītam iti atra satvasya asiddhatvāt ṣatvam na prāpnoti .

atha iṇaḥ uttarasya visarjanīyasya eva ṣatvam vidhīyate satvam api anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

yadi anuvartate satvam api prāpnoti .

atha nivṛttam namaspurasorgatyoḥ iti atra sakāragrahaṇam kartavyam .

tasmin ca kriyamāṇe ṣatvam api anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

yadi anuvartate ṣatvam api prāpnoti .

atha nivṛttam idudupadhasya ca apratyasya iti atra ṣakāragrahaṇam kartavyam .

tasmin ca kriyamāṇe satvam api anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

yadi anuvartate satvam api prāpnoti .

atha nivṛttam tirasaḥ anyatarasyām iti atra sakāragrahaṇam kartavyam .

tasmin ca kriyamāṇe ṣatvam api anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

yadi anuvartate ṣatvam api prāpnoti .

atha nivṛttam dvistriścaturitikṛtvo'rthe isusoḥ sāmarthye nityaṃsamāse anuttarapadasthasya iti ṣakāragrahaṇam kartavyam .

tasmin ca kriyamāṇe satvam api anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

yadi anuvartate satvam api prāpnoti .

atha nivṛttam ataḥkṛkamikaṃsakumbhapātrakuśākarṇīṣvanavyayasya iti sakāragrahaṇam kartavyam .

yathā icchasi tathā astu .

astu tāvat aviśeṣeṇa satvam uktvā iṇaḥ uttarasya sakārasya ṣatvam ucyate .

nanu ca uktam niṣkṛtam , niṣpītam iti atra satvasya asiddhatvāt ṣatvam na prāpnoti iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na yoge yogaḥ asiddhaḥ .

kim tarhi prakaraṇe prakaraṇam asiddham iti yat ayam upasargāt asamāse api ṇopadeśasya iti asamāsepigrahaṇam karoti .

atha vā punaḥ astu iṇaḥ uttarasya visarjanīyasya ṣatvam vidhīyate .

nanu ca uktam satvam api anuvartate utāho na kim ca ataḥ yadi anuvartate satvam api prāpnoti iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

sambandham anuvartiṣyate .

saḥ apadādau .

iṇaḥṣaḥ .

namaspurasoḥ gatyoḥ sakāraḥ iṇaḥ uttarasya ṣakāraḥ .

idudupadhasya ca apratyayasya ṣakāraḥ namaspurasoḥ gatyoḥ sakāraḥ .

tirasaḥ anyatarasyām sakāraḥ idudupadhasya ca apratyayasya ṣakāraḥ .

dvistriścaturitikṛtvo'rthe isusoḥsāmarthye nityamsamāse'nuttarapadasthasya iti ṣakāraḥ tirasaḥ anyatarasyām sakāraḥ .

ataḥkṛkamikaṃsakumbhapātrakuśākarṇīṣvanavyayasya .

sakāraḥ anuvartate ṣakāragrahaṇam nivṛttam