Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.3.37
kupvoḥ ḥkaḥpau ca
Aṣṭādhyāyī 8.3.37
Vṛtti Patañjali

sasya kupvoḥ visarjanīyajihvāmūlīyopadhmānīyāḥ .

sasya kupvoḥ visarjanīyajihvāmūlīyopadhmānīyāḥ vaktavyāḥ .

visarjanīyādeśe hi śarparayoḥ eva ādeśaprasaṅgaḥ .

visarjanīyādeśe hi sati śarparayoḥ eva kupvoḥ hkkahppau syātām .

adbhiḥ psātam .

vāsaḥ kṣaumam .

vacanāt na bhaviṣyataḥ .

asti vacane prayojanam .

kim .

puruṣaḥ tsarukaḥ .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

yat etat visarjanīyasya saḥ iti atra visarjanīyagrahaṇam etat uttaratra anuvartiṣyate tasmin ca śarpare visarjanīyaḥ asiddhaḥ .

na asiddhaḥ .

katham .

adhikāraḥ nāma triprakāraḥ .

kaḥ cit ekadeśasthaḥ sarvam śāstram abhijvalayati yathā pradīpaḥ suprajvalitaḥ sarvam veśma abhijvalayati .

aparaḥ yathā rajjvā ayasā vā baddham kāṣṭham anukṛṣyate tadvat .

aparaḥ adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti yoge yoge upatiṣṭhate .

tat yadā eṣaḥ pakṣaḥ adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti tadā hi yat etat visarjanīyasyasaḥ iti atra visarjanīyagrahaṇam etat uttaratra anuvṛttam sat anyat sampadyate tasmin ca śarpare visarjanīyaḥ siddhaḥ .

evam ca krtvā śarparayoḥ eva kupvoḥ hkkahppau syātām .

adbhiḥ psātam .

vāsaḥ kṣaumam iti .

evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .

śarpare visarjanīyaḥ .

vā śari .

tataḥ kupvoḥ .

kupvoḥ ca śarparayoḥ visarjanīyasya visarjanīyaḥ bhavati iti .

kimartham idam .

kupvoḥ hkkahppau vakṣyati tadbādhanārtham .

tataḥ hkkahppau bhavataḥ kupvoḥ iti eva .

śarparayoḥ iti nivṛttam .

atha vā śarparevisarjanīyaḥ iti etat kupvoḥ hkkahppau ca iti atra anuvartiṣyate