Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.23.2
saṃyogāntasya lopaḥ
Aṣṭādhyāyī 8.2.23
Vṛtti Patañjali

saṃyogāntalope sagrahaṇam .

saṃyogāntalope sagrahaṇam kartavyam .

saṃyogāntalopaḥ sasya ca iti vaktavyam .

iha api yathā syāt .

śreyān bhūyān jyāyān .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

paratvāt ruḥ prāpnoti .

asiddhaḥ ruḥ tasya asiddhatvāt lopaḥ bhaviṣyati .

na sidhyati .

kim kāraṇam .

ruvidhānasya anavakāśatvāt .

anavakāsaḥ ruḥ lopam bādheta .

sāvakāśaḥ ruḥ .

kaḥ avakāśaḥ .

payaḥ śiraḥ .

nanu ca atra api jaśtvam prāpnoti .

saḥ yathā eva ruḥ jaśtvam bādhate evam lopam api bādheta .

na bādhate .

kim kāraṇam .

yena nāprāpte tasya bādhanam bhavati na ca aprāpte jaśtve ruḥ ārabhyate lope punaḥ prāpte ca aprāpte ca .

yogavibhāgāt siddham .

atha vā yogavibhāgaḥ kariṣyate .

evam vakṣyāmi .

saṃyogāntasya lopaḥ arāt .

saṃyogāntasya lopaḥ bhavati arāt .

tataḥ sasya .

sasya ca lopaḥ bhavati saṃyogāntasya .

kim artham punaḥ idam ucyate .

pratiṣiddhārtham rubādhanārtham ca .

atha vā yat etat rāt sasya iti sagrahaṇam tat purastāt apakrakṣyate .

saṃyogāntasya lopaḥ .

tataḥ sasya .

sasya ca saṃyogāntasya lopaḥ bhavati .

tataḥ rāt .

rāt sasya eva saṃyogāntasya lopaḥ bhavati .

atha vā rāt sasya iti atra saṃyogāntasya lopaḥ iti etat anuvartiṣyate