Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.3
na mu ne
Aṣṭādhyāyī 8.2.3
Vṛtti Patañjali

iha ne yat kāryam prāpnoti tat prati mubhāvaḥ na asiddhaḥ iti ucyate nābhāvaḥ ca eva tāvat na prāpnoti .

evam tarhi

na mu ṭādeśe .

na mu ṭādeśe iti vaktavyam .

kim idam ṭādeśaḥ iti .

ṭāyāḥ ādeśaḥ ṭādeśaḥ iti .

yadi tarhi ṭāyāḥ ādeśe iti ucyate ṭāyām ādeśe aprasiddhiḥ .

tatra kaḥ doṣaḥ .

amunā iti atra mubhāvasya asiddhatvāt atodīrghoyañi supica iti dīrghatvam prasajyeta .

na eṣaḥ doṣaḥ .

sarvavibhaktyantaḥ samāsaḥ : ṭāyāḥ ādeśaḥ ṭādeśaḥ , ṭāyām ādeśaḥ ṭādeśaḥ iti .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam ne yat kāryam prāpnoti tasmin mubhāvaḥ na asiddhaḥ iti ucyate nābhāvaḥ ca eva tāvat na prāpnoti iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

iha iṅgitena ceṣṭitena nimiṣitena mahatā vā sūtranibandhena ācāryāṇām abhiprāyaḥ lakṣyate .

etat eva jñāpayati bhavati atra nābhāvaḥ iti yat ayam ne parataḥ asiddhatvapratiṣedham śāsti .

atha vā dvigatāḥ api hetavaḥ bhavanti .

tat yathā .

āmrāḥ ca siktāḥ pitaraḥ ca prīṇitāḥ bhavanti .

tathā vākyāni api dvigatāni dṛśyante .

śvetaḥ dhāvati .

alambusānām yātā iti .

atha vā vṛddhakumārīvākyavat idam draṣṭavyam .

tat yathā .

vṛddhakumārī indreṇa uktā varam vṛṇīṣva iti sā varam avṛṇīta putrāḥ me bahukṣīraghṛtam odanam kāṃsyapātryām bhuñjīran iti .

na ca tāvat asyāḥ patiḥ bhavati kutaḥ putrāḥ kutaḥ gāvaḥ kutaḥ dhānyam .

tatrs anayā ekena vākyena patiḥ putrāḥ gāvaḥ dhānyam iti sarvam saṅgṛhītam bhavati .

evam iha api ne asiddhatvapratiṣedham bruvatā nābhāvaḥ api saṅgṛhītaḥ bhavati