Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.71
tiṅi ca+udāttavati
Aṣṭādhyāyī 8.1.71
Vṛtti Patañjali

tiṅgrahaṇam kimartham .

tiṅgrahaṇam udāttavataḥ parimāṇārtham .

tiṅgrahaṇam kriyate udāttavataḥ parimāṇārtham .

tiṅi udāttavati yathā syāt mandraśabde mā bhūt .

ā mandraiḥ indra haribhiḥ yāhi .

yadyogāt gatiḥ .

yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca āṅaḥ mandraśabdam prati kriyāyogaḥ .

kim tarhi yāhiśabdam prati .

yadyogāt gatiḥ iti cet pratyayodāttatve aprasiddhiḥ .

yadyogāt gatiḥ iti cet pratyayodāttatve aprasiddhiḥ syāt .

yatprakaroti .

tasmāt tiṅgrahaṇam kartavyam .

yadi tiṅgrahaṇam kriyate āmante na prāpnoti .

prapacatitarām .

prajalpatitarām .

asati punaḥ tiṅgrahaṇe kriyāpradhānam ākhyātam tasmāt atiśaye tarap utpadyate tarabantāt svārthe ām tatra yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti bhavati etam saṅghātam prati kriyāyogaḥ .

tasmāt na arthaḥ tiṅgrahaṇena .

kasmāt na bhavati .

a mandraiḥ indra haribhiḥ yāhi mayuraromabhiḥ .

yadyogāt gatiḥ iti .

nanu ca uktam yadyogāt gatiḥ iti cet pratyayodāttatve aprasiddhiḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yadkriyāyuktāḥ iti na evam vijñāyate yasya kriyā yatkriyā yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti .

katham tarhi .

yā kriyā yatkriyā yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti