gatau iti kimartham .
prapacati prakaroti .
gateḥ anudāttatve gatigrahaṇānarthakyam tiṅi avadhāraṇāt .
gateḥ anudāttatve gatigrahaṇam anarthakam .
kim kāraṇam .
tiṅi avadhāraṇāt .
tiṅica udāttavati iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
tiṅi udāttavati eva gatiḥ anudāttaḥ bhavati na anyatra iti .
chandortham tarhi gatigrahaṇam kartavyam .
chandasi gatau parataḥ anudāttatvam yathā syāt mandraśabde mā bhūt .
a mandraiḥ indra haribhiḥ yāhi mayuraromabhiḥ .
chandortham iti cet na agatitvāt .
chandortham iti cet tat na .
kim kāraṇam .
agatitvāt .
yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca atra āṅaḥ mandraśabdam prati kriyāyogaḥ .
kim tarhi yāhiśabdam prati .
iha api tarhi na prāpnoti .
abhyuddharati upasamādadhāti iti .
atra api na abheḥ udam prati kriyāyogaḥ .
kim tarhi haratim prati kriyāyogaḥ .
na eṣaḥ doṣaḥ .
udam prati kriyāyogaḥ .
katham .
uddharatikriyām viśinaṣṭi .
udā viśiṣṭām abhiḥ viśinaṣṭi .
tatra yatkriyāyuktāḥ iti bhavati eva saṅghātam prati kriyāyogaḥ .
iha api tarhi mandrasādhanā kriyā āṅā vyajyate .
ā yāhi mandraiḥ iti .
nanu pūrvam dhātuḥ upasargeṇa yujyate paścāt sādhanena iti .
na etat sāram .
pūrvam dhātuḥ sādhanena yujyate paścāt upasargeṇa .
kim kāraṇam .
sādhanam hi kriyām nirvartayati tām upasargaḥ viśinaṣṭi abhinirvṛttasya ca arthasya upasargeṇa viśeṣaḥ śakyaḥ vaktum .
satyam evam etat .
yaḥ tu asau dhātūpasargayoḥ abhisambandhaḥ tam abhyantare kṛtvā dhātuḥ sādhanena yujyate .
avaśyam ca etat evam vijñeyam .
yaḥ hi manyate pūrvam dhātuḥ sādhanena yujyate paścāt upasargeṇa iti āsyate guruṇā iti akarmakaḥ upāsyate guruḥ iti kena sakarmakaḥ syāt .
gatinā tu viśiṣṭasya gatiḥ eva viśeṣakaḥ .
sādhane kena te na syāt bāhyam ābhyantaraḥ hi saḥ .