Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.18.1
anudāttaṃ sarvam apādādau
Aṣṭādhyāyī 8.1.18
Vṛtti Patañjali

sarvavacanam kimartham .

sarvavacanam anādeḥ anudāttārtham .

sarvagrahaṇam kriyate anādeḥ api anudāttatvam yathā syāt iti .

tiṅatiṅaḥ iha eva syāt devadattaḥ : pacati iti iha na syāt : devadattaḥ karoti iti .

sarvavacanam anādeḥ anudāttārtham iti cet luṭi pratiṣedhāt siddham .

sarvavacanam anādeḥ anudāttārtham iti cet tat na .

kim kāraṇam .

luṭi pratiṣedhāt siddham .

yat ayam luṭi pratiṣedham śāsti naluṭ iti tat jñāpayati ācāryaḥ anādeḥ api anudāttatvam bhavati iti .

katham kṛtvā jñāpakam .

na hi luḍantam ādyudāttam asti .

alo'ntyavidhiprasaṅgaḥ tu .

alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti antyasya vidhiḥ prāpnoti .

yatra hi ādividhiḥ na asti alo'ntyavidhinā tatra bhavitavyam .

tatra kaḥ doṣaḥ .

tiṅatiṅaḥ iti iha eva syāt devadattayajñadattau kurutaḥ iha na syāt devadattaḥ karoti iti .

lṛṭi pratiṣedhāt siddham .

yat ayam lṛṭi pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ anantyasya api anudāttatvam bhavati iti .

katham kṛtvā jñāpakam .

na hi lṛḍantam antodāttam asti .

nanu ca idam asti bhokṣye iti .

uktam vā .

kim uktam .

na vā padādhikārasya viśeṣaṇatvāt iti .

idam tarhi prayojanam yuṣmadasmadoḥṣaṣṭhīcaturthīdvitīyāsthayorvāmnāvau iti vāmnau ādayaḥ savibhaktikasya yathā syuḥ iti .

etat api na asti prayojanam .

padasya iti hi vartate vibhaktyantam ca padam tatra antareṇa sarvagrahaṇam savibhaktikasya bhaviṣyati .

bhavet siddham yatra vibhaktyantam padam yatra tu khalu vibhaktau padam tatra na sidhyati .

grāmaḥ vām dīyate .

grāmaḥ nau dīyate .

janapadaḥ vām dīyate .

janapadaḥ nau dīyate .

nanu ca sthagrahaṇam kriyate tena savibhaktikasya eva bhaviṣyati .

astī anyat sthagrahaṇasya prayaojanam .

kim .

śrūyamāṇavibhakiviśeṣaṇam yathā vijñāyeta .

yatra vibhaktiḥ śrūyate tatra yathā syāt iha mā bhūt iti yuṣmatputraḥ dadāti iti asmatputraḥ dadāti iti