Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.9
ekaṃ bahuvrīhivat
Aṣṭādhyāyī 8.1.9
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt bahuvrīhivadbhāvaḥ na bhavati .

ekaḥ iti .

ekasya dvirvacanasambandhena bahuvrīhivadbhāvaḥ ucyate na ca atra dvirvacanam paśyāmaḥ .

ekasya dvirvacanasambandhena iti cet arthanirdeśaḥ .

ekasya dvirvacanasambandhena iti cet arthanirdeśaḥ kartavyaḥ .

dvirvacanam api hi atra kasmāt na bhavati .

tasmāt vācyam asmin arthe dve bhavataḥ bahuvrīhivat ca iti .

na vā vīpsādhikārāt .

na vā vaktavyam .

kim kāraṇam .

vīpsādhikārāt .

nityavīpsayoḥ iti vartate

atha bahuvrīhivattve kim prayojanam .

bahuvrīhivattve prayojanam sublopapuṃvadbhāvau .

sublopaḥ .

ekaikam .

puṃvadbhāvaḥ .

gatagatā .

yadi evam

sarvanāmasvarasamāsānteṣu doṣaḥ .

sarvanāmasvarasamāsānteṣu doṣaḥ bhavati .

sarvanāmavidhau doṣaḥ bhavati .

ekaikasmai .

nabahuvrīhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

sarvanāma .

svara .

nana susu .

nañsubhyām iti eṣaḥ svaraḥ prāpnoti .

svara .

samāsānta .

ṛgṛk pūḥpūḥ .

ṛkpūrabdhūḥpathāmānakṣe iti samāsāntaḥ prāpnoti .

sarvanāmavidhau tāvat na doṣaḥ .

uktam tatra bahuvrīhigrahaṇasya prayojanam bahuvrīhiḥ eva yaḥ buhuvrīhiḥ tatra pratiṣedhaḥ yathā syāt bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti .

svarasamāsāntayoḥ api prakṛtam samāsagrahaṇam anuvartate tena eva bahuvrīhim viśeṣayiṣyāmaḥ .

samāsaḥ yaḥ bahuvrīhiḥ iti