Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.4.4
nitya-vīpsayoḥ
Aṣṭādhyāyī 8.1.4
Vṛtti Patañjali

atha iha katham bhavitavyam .

pacati pacatitarām tiṣṭhati .

āhosvit pacatitarām pacatitarām tiṣṭhati iti .

pacati pacatitarām tiṣṭhatīti bhavitavyam .

katham .

dvirvacanam kriyatām ātiśāyikaḥ iti dvirvacanam bhaviṣyati vipratiṣedhena .

iha api tarhi ātiśāyikāt dvirvacanam syāt .

ādyataram ādyataram ānaya iti .

asti atra viśeṣaḥ .

antaraṅgaḥ ātiśāyikaḥ .

kā antaraṅgatā .

ṅyāpprātipadikāt ātiśāyikaḥ padasya dvirvacanam .

ātiśāyikaḥ api na antaraṅgaḥ .

katham .

samarthāt taddhitaḥ asau utpadyate sāmarthyam ca subantena .

atha vā spardhāyām ātiśāyikaḥ vidhīyate na ca antareṇa pratiyoginam spardhā gamyate .

evam tarhi iha dvau arthau vaktavyau nityavīpse ca atiśayaḥ ca na ca ekasya prayoktuḥ anekam artham yugapat vaktum sambhavaḥ asti .

tat etat prayoktari adhīnam bhavati .

etasmin ca prayoktari adhīne kva cit kā cit prasṛtatarā gatiḥ bhavati .

iha tāvat pacati pacatitarām tiṣṭhati iti eṣā prasṛtatarā gatiḥ yat nityam uktvā atiśayaḥ ucyate .

iha idānīm ādyataram ādyataram ānaya iti eṣā prasṛtatarā gatiḥ yat atiśayam uktvā vīpsādvirvacanam ucyate