Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.1.2
sarvasya dve
Aṣṭādhyāyī 8.1.1
Vṛtti Patañjali

ihārtham eva tarhi ṣaṣṭhīnirdeśārtham anyatarat kartavyam .

ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya sthāne dvirvacanam yathā syāt dviḥprayogaḥ mā bhūt iti .

kim ca syāt .

ām pacasi devadattā3 āmaekāntaramāmantritamanantike iti ekāntaratā na syāt .

iha ca paunaḥpunyam paunaḥpunikam iti aprātipadikatvāt taddhitotpattiḥ na syāt .

yadi tarhi sthāne dvirvacanam rājā rājā vāk vāk padasya iti nalopādīni na sidhyanti .

idam iha sampradhāryam .

dvirvacanam kriyatām nalopādīni iti kim atra kartavyam .

paratvāt nalopādīni .

pūrvatra asiddhe nalopādīni siddhāsiddhayoḥ ca na asti sampradhāraṇā .

evam tarhi pūrvatra asiddhīyam advirvacane iti vakṣyāmi .

tat ca avaśyam vaktavyam .

kim prayojanam .

vibhāṣitāḥ prayojayanti .

drogdhā drogdhā .

droḍhā droḍhā iti .

iha tarhi bisam bisam musalam musalam ādeśapratyayayoḥ iti ṣatvam prāpnoti .

ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ pratayaḥ yaḥ sakāraḥ iti evam etat vijñāyate .

iha tarhi nṛbhiḥ nṛbhiḥ raṣābhyānnoṇaḥsamānapade iti ṇatvam prāpnoti .

samānapade iti ucyate samānam eva yat nityam na ca etat nityam samānapadam eva .

kim vaktavyam etat .

na hi .

katham anucyamānam gaṃsyate .

samānagrahaṇasāmarthyāt .

yadi hi yat samānam ca asamānam ca tatra syāt samānagrahaṇam anarthakaṃ syāt