akitaḥ iti kimartham .
yaṃyamyate , raṃramyate .
akitaḥ iti śakyam akartum .
kasmāt na bhavati yaṃyamyate , raṃramyate iti .
nuki kṛte anajantatvāt .
ataḥ uttaram paṭhati .
akidvacanam anyatra kidantasya alaḥ antyanivṛttyartham .
akidvacanam kriyate jñāpakārtham .
kim jñāpyam .
etat jñāpayati ācāryaḥ anyatra kidantasya abhyāsasya alontyavidhiḥ na bhavati iti .
kim etasya jñāpane prayojanam .
prayojanam hrasvatvāttvettvaguṇeṣu .
hrasvatvam .
avacacchatuḥ , avacacchuḥ .
attvam .
cacchṛdatuḥ , cacchṛduḥ .
ittvam .
cicchādayiṣati , cicchardayiṣati .
guṇaḥ .
cecchidyate , cocchuṣyate .
tuki kṛte anantyatvāt ete vidhayaḥ na prāpnuvanti .
vipratiṣedhāt siddham .
na etāni santi prayojanāni .
vipratiṣedhena api etāni siddhāni .
tuk kriyatām ete vidhayaḥ iti kim atra kartavyam .
paratvāt ete vidhayaḥ iti .
tadantāgrahaṇāt vā .
atha vā na evam vijñāyate abhyāsasya ajantasya ṛkārāntasya akārāntasya igantasya iti .
katham tarhi .
abhyāse yaḥ ac abhyāse yaḥ ṛkāraḥ abhyāse yaḥ akāraḥ abhyāse yaḥ ic iti .
evam ca kṛtvā dīrghatvam prāpnoti .
evam tarhi idam iha vyapadeśyam sat ācāryaḥ na vyapadiśati .
kim apavādaḥ nuk dīrghatvasya iti .
evam tarhi siddhe sati yat akitaḥ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati eṣā paribhāṣā abhyāsavikāreṣu bādhakāḥ na bādhante iti .
kim etasya jñāpane prayojanam .
aicoḥ yaṅi dīrghaprasaṅgaḥ hrasvāt hi param dīrghatvam iti uktam saḥ na doṣaḥ bhavati