Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.4.60
halādiḥ śeṣaḥ
Aṣṭādhyāyī 7.4.60
Vṛtti Patañjali

kim ayam ṣaṣṭhīsamāsaḥ : halām ādiḥ halādiḥ halādiḥ śiṣyate iti .

āhosvit karmadhārayaḥ : hal ādiḥ halādiḥ halādiḥ śiṣyate iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

halādiśeṣe ṣaṣṭhīsamāsaḥ iti cet ajādiṣu śeṣaprasaṅgaḥ .

halādiśeṣe ṣaṣṭhīsamāsaḥ iti cet ajādiṣu śeṣaḥ prāpnoti .

ānakṣa , ānakṣatuḥ , ānakṣuḥ .

astu tarhi karmadhārayaḥ .

karmadhārayaḥ iti cet ādiśeṣanimittatvāt lopasya tadabhāve lopavacanam .

karmadhārayaḥ iti cet ādiśeṣanimittatvāt lopasya tadabhāve ādyasya halaḥ abhave lopaḥ vaktavyaḥ .

āṭatuḥ , āṭuḥ .

tasmāt anādilopaḥ .

tasmāt anādiḥ hal lupyate iti vaktavyam .

uktam vā .

kim uktam .

pratividhāsyate halādiśeṣaḥ iti .

ayam idānīm saḥ pratividhānakālaḥ .

idam pratividhīyate .

idam prakṛtam atra lopaḥ abhyāsasya iti .

tataḥ vakṣyāmi .

hrasvaḥ .

hrasvaḥ bhavati ādeśaḥ .

abhyāsasya lopaḥ iti anuvartate .

tatra hrasvabhāvinām hrasvaḥ lopabhāvinām lopaḥ bhaviṣyati .

tataḥ halādiḥ śeṣaḥ ca iti .

atha vā evam vakṣyāmi .

hrasvaḥ ahal .

hrasvaḥ bhavati abhyāsasya iti .

tataḥ ahal .

ahal ca bhavati abhyāsaḥ .

tataḥ ādiḥ śeṣaḥ .

ādiḥ śeṣaḥ bhavati abhyāsasya iti .

atha vā yogavibhāgaḥ kariṣyate .

hrasvādeśaḥ bhavati abhyāsasya .

tataḥ hal .

hal ca lupyate abhyāsasya .

tataḥ ādiḥ śeṣaḥ .

ādiḥ śeṣaḥ ca bhavati abhyāsasya