Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.4.10
ṛtaś ca saṃyogāder guṇaḥ
Aṣṭādhyāyī 7.4.10
Vṛtti Patañjali

saṃyogādeḥ guṇavidhāne saṃyogopadhagrahaṇam kṛñartham .

saṃyogādeḥ guṇavidhāne saṃyogopadhagrahaṇam kartavyam .

kimartham .

kṛñartham .

iha api yathā syāt .

sañcaskaratuḥ , sañcaskaruḥ .

yadi saṃyogopadhagrahaṇam kriyate na arthaḥ saṃyogādigrahaṇena .

iha api sasvaratuḥ , sasvaruḥ saṃyogopadhasya iti eva siddham .

bhavet siddham sasvaratuḥ , sasvaruḥ iti idam tu na sidhyati sañcaskaratuḥ , sañcaskaruḥ iti .

kim kāraṇam .

suṭaḥ bahiraṅgalakṣaṇatvāt .

bahiraṅgam suṭ .

antaraṅgaḥ guṇaḥ .

asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

saṃyogādigrahaṇe tu kriyamāṇe saṃyogopadhagrahaṇam ananyārtham vijñāyate .

ṛtaḥ liṭi guṇāt ñṇiti vṛddhiḥ vipratiṣedhena .

ṛtaḥ liṭi guṇāñ ñṅiti vṛddhiḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

ṛtaḥ liṭi guṇasya avakāśaḥ .

sasvaratuḥ , sasvaruḥ .

ñṇiti vṛddheḥ avakāśaḥ .

svārakaḥ , dhvārakaḥ .

iha ubhayam prāpnoti .

sasvāra , dadhvāra .

ñṇiti vṛddhiḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

punaḥprasaṅgavijñānāt vā siddham .

atha vā punaḥprasaṅgāt guṇe kṛte raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ bhaviṣyati .

na eṣaḥ yuktaḥ parihāraḥ .

punaḥprasaṅgaḥ nāma saḥ bhavati yatra tena eva kṛte prāpnoti tena eva ca akṛte .

atra khalu guṇe kṛte raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ prāpnoti akṛte ca acaḥ ñṇiti iti .

tasmāt suṣṭhu ucyate liti guṇāt ñṇiti vṛddhiḥ vipratiṣedhena iti