Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.4.2
na aglopi-śāsv-ṛditām
Aṣṭādhyāyī 7.4.2
Vṛtti Patañjali

aglopipratiṣedhānarthakyam ca sthānivadbhāvāt .

aglopipratiṣedhaḥ ca anarthakaḥ .

kim kāraṇam .

sthānivadbhāvāt .

sthānivadbhāvāt atra hrasvatvam na bhaviṣyati .

yatra tarhi sthānivadbhāvaḥ na asti tadartham ayam yogaḥ vaktavyaḥ .

kva sthānivadbhāvaḥ na asti .

yaḥ halacoḥ ādeśaḥ .

atyararājat .

kim punaḥ kāraṇam halacoḥ ādeśaḥ na sthānivat iti ucyate .

ajādeśaḥ sthānivat iti ucyate na ca ayam acaḥ eva ādeśaḥ .

kim tarhi acaḥ anyasya ca .

aglopinām na iti api tarhi pratiṣedhaḥ na prāpnoti .

kim kāraṇam .

aglopinām na iti ucyate na ca atra ac eva lupyate .

kim tarhi .

ac ca anyaḥ ca .

yaḥ atra ac lupyate tadāśrayaḥ pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

yathā eva tarhi yaḥ atra ac lupyate tadāśrayaḥ pratiṣedhaḥ bhavati evam yaḥ atra ac lupyate tadāśrayaḥ sthānivadbhāvaḥ bhaviṣyati .

evam tarhi siddhe sati yat aglopinām na iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ itaḥ uttaram sthānivadbhāvaḥ na bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

pūrvatra asiddhe na sthānivat iti uktam tat na vaktavyam bhavati .

yadi etat jñāpyate , ādīdhayateḥ ādīdhakaḥ , āvevayateḥ āvevakaḥ .

yīvarṇayoḥ dīdhīvevyoḥ iti lopaḥ na prāpnoti .

iha ca yat pralunīhi atra tiṅi ca udāttavati iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat tāvat ucyate ādīdhayateḥ ādīdhakaḥ , āvevayateḥ āvevakaḥ , yīvarṇayoḥ iti lopaḥ na prāpnoti iti yīvarṇayoḥ iti atra varṇagrahaṇasāmarthyāt bhaviṣyati .

yat api ucyate yat pralunīhi atra tiṅi ca udāttavati iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti iti bahiraṅgaḥ yaṇādeśaḥ antaraṅgaḥ svaraḥ asiddham bahiraṅgam antaraṅge