atha ṇigrahaṇam kimartham na caṅi upadhāyāḥ hrasvaḥ iti eva ucyeta .
caṅi upadhāyāḥ hrasvaḥ iti iyati ucyamāne , alīlavat , apīpavat , ūkārasya eva hrasvatvam prasajyeta .
na etat asti prayojanam .
vṛddhiḥ atra bādhikā bhaviṣyati .
vṛddhau tarhi kṛtāyām aukārasya eva hrasvatvam prasajyeta .
na etat asti .
antaraṅgatvāt atra āvādeśaḥ bhaviṣyati .
na hi idānīm hrasvabhāvinī upadhā bhavati .
tasmāt ṇigrahaṇam kartavyam .
atha caṅgrahaṇam kimartham na ṇau upadhāyāḥ iti eva siddham .
ṇau upadhāyāḥ hrasvaḥ iti iyati ucyamāne , kārayati , hārayati iti atra api prasajyeta .
na etat asti prayojanam .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ṇau eva hrasvatvam bhavati iti yat ayam mitām hrasvatvam śāsti .
iha api tarhi na prāpnoti .
acīkarat , ajīharat .
vacanāt bhaviṣyati .
iha api tarhi vacanāt prāpnoti .
kārayati , hārayati .
tasmāt caṅgrahaṇam kartavyam .
atha upadhāgrahaṇam kimartham .
ṇau caṅi upadhāgrahaṇam antyapratiṣedhārtham .
ṇau caṅi upadhāgrahaṇam kriyate antyasya hrastvatvam mā bhūt .
ṇau caṅi hrasvaḥ iti iyati ucyamāne , alīlavat , apīpavat , antyasya eva hrasvatvam prasajyeta .
na etat asti prayojanam .
antaraṅgatvāt atra āvādeśaḥ bhavati .
na hi idānīm hrasvabhāvī antyaḥ asti .
antyaḥ hrasvabhāvī na asti iti kṛtvā vacanāt anantyasya bhaviṣyati .
iha api vacanāt prāpnoti .
acakāṅkṣat , avavāñchat .
yena na avyavadhānam tena vyavahite api vacanaprāmāṇyāt .
kena ca na avyavadhānam .
varṇena .
etena punaḥ saṅghatena vayvadhānam bhavati na bhavati ca .
uttarārtham tarhi upadhāgrahaṇam kartavyam .
lopaḥ pibateḥ ī ca abhyāsasya upadhāyāḥ yathā syāt .
apīpyat , apīpyatām , apīpyan .
atha iha katham bhavitavyam .
mā bhavān aṭiṭat iti .
āhosvit mā bhavān āṭiṭat iti .
mā bhavān āṭiṭat iti bhavitavyam .
hrasvatvam kasmāt na bhavati .
dvirvacane kṛte pareṇa rūpeṇa vyavahitam iti kṛtvā .
idam iha sampradhāryam .
dvirvacanam kriyatām hrasvatvam iti kim atra kartavyam .
paratvāt hrasvatvam .
nityam dvirvacanam .
kṛte hrasvatve prāpnoti akṛte api .
evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati dvirvacanāt hrasvatvam balīyaḥ iti yat ayam oṇim ṛditam karoti .
katham kṛtvā jñāpakam .
ṛditkaraṇe etat prayojanam ṛditām na iti pratiṣedhaḥ yathā syāt .
yadi ca atra pūrvam dvirvacanam syāt ṛditkaraṇam anarthakam syāt .
dvirvacane kṛte pareṇa vyavahitatvāt hrasvatvam na bhaviṣyati .
paśyati tu ācāryaḥ dvirvacanāt hrasvatvam balīyaḥ iti tataḥ oṇim ṛditam karoti .
tasmāt mā bhavān aṭiṭat iti eva bhavitavyam